Trong kinh điển Phật giáo, Tuần tự pháp (Pali: Anupubbikathā) là phương pháp Đức Phật sử dụng để thuyết giảng giáo lý một cách có hệ thống, đi từ thấp đến cao, giúp tâm người nghe trở nên nhu nhuyễn, trong sạch và dễ dàng tiếp nhận chân lý tối hậu. Phương pháp này được ghi ở nhiều bài kinh trong tạng Kinh và tạng Luật của Tam tạng Pali.
Cũng cần phân biệt ở đây:
- Tuần tự pháp (Ānupubbikathā): Là lộ trình thuyết giảng gồm các bước Đức Phật thuyết giảng cho các cư sĩ hoặc người mới tiếp cận để thanh lọc tâm.
- Tuần tự học / Tuần tự huấn luyện (Ānupubbasikkhā): Là lộ trình thực hành lâu dài sau khi đã xuất gia (bao gồm giữ giới hạnh, hộ trì các căn, tiết độ ăn uống, chú tâm tỉnh giác, ly năm triền cái, chứng đạt bốn tầng thiền định, khai mở tam minh).
Bốn bước cơ bản trong "Tuần tự pháp":
Khi giảng cho người cư sĩ hoặc người mới tiếp cận, Đức Phật không đi thẳng vào các chân lý thâm sâu ngay lập tức, mà dẫn dắt theo 4 bước căn bản (gọi là anupubbikathā):
1. Bố thí luận (Dāna-kathā): Giảng về công đức, lợi ích và niềm vui của sự chia sẻ, buông xả lòng bỏn xẻn, giúp tâm người nghe hướng đến sự rộng lượng.
2. Giới hạnh luận (Sīla-kathā): Giảng về việc giữ gìn đạo đức, sống thiện lành, tránh các hành vi tổn hại để xây dựng nền tảng nhân cách cao quý.
3. Thiên giới luận (Sagga-kathā): Giảng về phước báu và quả báo tốt đẹp của các việc lành (được sinh lên các cảnh giới an vui, chư thiên).
4. Sự nguy hiểm của các dục và lợi ích của sự xuất ly (Kāmānaṃ ādīnava và Nekkhamma): Chỉ ra rằng các dục lạc thế gian tuy vui nhưng là vô thường, đầy đau khổ và trói buộc; từ đó làm nổi bật sự cao quý, bình an của việc từ bỏ tham ái và xuất ly.
Rồi sau đó, khi thấy tâm người nghe đã sẵn sàng, Ngài giảng về Tứ thánh đế (Khổ, tập, diệt, đạo).
Đoạn kinh thường thấy trong các bài kinh ấy:
Thế Tôn tuần tự thuyết giảng về bố thí, bài thuyết về giới cấm, bài thuyết về cõi trời, sự ô nhiễm hạ liệt tai hại của các dục, sự lợi ích của việc xuất ly. Khi Ngài biết được người nghe có tâm đã sẵn sàng, dễ uốn nắn, không còn chướng ngại, hướng thượng, tịnh tín, Ngài thuyết giảng bài Pháp đã được chư Phật khai mở là: Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Cũng giống như tấm vải đã được làm sạch, không còn vết nhơ, có thể nhuộm màu một cách toàn vẹn; tương tự như thế, ngay tại chỗ ngồi ấy Pháp nhãn không nhiễm bụi trần, không vết nhơ đã sinh khởi đến người nghe: “Điều gì có bản tánh được sinh lên, toàn bộ điều ấy đều có bản tánh hoại diệt.” (Người ấy mở pháp nhãn, đắc quả Dự Lưu).
Dưới đây là danh sách các bài kinh trong Tam tạng Kinh điển có đề cập đến Tuần tự pháp (anupubbiṁ kathaṁ):
I. TRONG TẠNG LUẬT (VINAYA PIṬAKA)
- Kd 1.7 (Chương Trọng yếu, Đại phẩm): Đức Phật lần đầu tiên áp dụng Tuần tự pháp tại vườn Lộc Uyển để giáo hóa cho ông Yasa. Tiếp theo, Ngài thuyết giảng và hóa độ gia đình và các bạn của Yasa.
- Kd 5 (Chương về Da thú, Đại phẩm): Đức Phật quán tâm hội chúng và thuyết giảng giáo hóa cho 80.000 vị trưởng thôn do vua Tần-bà-sa-la (Bimbisāra) phái đến.
- Kd 6 (Chương về Dược phẩm, Đại phẩm): Đức Phật thuyết giảng giáo hóa cho Tướng quân Sīha (vị tướng lừng danh vốn là tín đồ Kỳ-na giáo).
- Kd 16 (Chương về Sàng tọa, Tiểu phẩm): Đức Phật thuyết giảng trong lần đầu tiên gặp Trưởng giả Cấp Cô Độc (Anāthapiṇḍika) tại Vương xá.
- Kd 17 (Chương về Chia rẽ Hội chúng, Tiểu phẩm): Đức Phật thuyết giảng thu phục và giáo hóa sát thủ do Đề-bà-đạt-đa thuê đến để ám hại Ngài.
II. TRONG TẠNG KINH (SUTTA PIṬAKA)
1. Trường Bộ Kinh (Dīgha Nikāya)
- DN 3 (Kinh Ambaṭṭha): Đức Phật thuyết giảng giáo hóa cho Đại Bà-la-môn Pokkharasādi.
- DN 5 (Kinh Kūṭadanta): Đức Phật thuyết giảng giáo hóa cho Tế sư Bà-la-môn Kūṭadanta.
- DN 14 (Kinh Đại Bổn): Đức Phật Vipassī (Phật Tỳ-bà-thi) thuyết giảng giáo hóa cho hoàng tử Khaṇḍa và đạo sĩ Tissa ở quá khứ xa xưa.
2. Trung Bộ Kinh (Majjhima Nikāya)
- MN 56 (Kinh Ưu-ba-ly): Đức Phật thuyết giảng giáo hóa cho Đại gia chủ Ưu-ba-ly (cựu tín đồ Kỳ-na giáo).
- MN 91 (Kinh Brahmāyu): Đức Phật thuyết giảng giáo hóa cho Đại Bà-la-môn Brahmāyu (bậc kỳ lão 120 tuổi).
3. Tăng Chi Bộ Kinh (Aṅguttara Nikāya)
- AN 8.12 (Kinh Tướng Quân Sīha): Đức Phật thuyết giảng giáo hóa cho Tướng quân Sīha thuộc bộ tộc Licchavi.
- AN 8.21 (Kinh Trưởng Giả Ugga Thứ Nhất): Đức Phật thuyết giảng giáo hóa cho Trưởng giả Ugga thành Vesālī.
- AN 8.22 (Kinh Trưởng Giả Ugga Thứ Hai): Đức Phật thuyết giảng giáo hóa cho Trưởng giả Ugga tại làng Hatthigāma.
4. Tiểu Bộ Kinh (Khuddaka Nikāya)
- Ud 5.3 (Kinh Suppabuddha, tập Kinh Phật Tự Thuyết): Đức Phật thuyết giảng giáo hóa cho người hủi Suppabuddha.
III. TRONG A-HÀM, HÁN TẠNG
Trong các bộ A-hàm của Hán tạng, Tuần tự pháp được gọi là Thuận thứ pháp, có ghi trong các bài kinh sau đây:
1. Trường A-hàm (Dīrgha Āgama - DĀ)
- DĀ 1 (Kinh Đại Bản): Đức Phật Tỳ-bà-thi thuyết giảng thuận thứ giáo hóa hoàng tử Khaṇḍa và đạo sĩ Tissa.
- DĀ 2 (Kinh Du Hành): Đức Phật Gotama thuyết giảng thuận thứ giáo hóa cho đệ tử ngoại đạo Phúc-quý (Pukuṣa) trước lúc nhập diệt.
2. Trung A-hàm (Majjhima Āgama - MĀ)
- MĀ 62 (Kinh Tần-Bệ-Sa-La Vương Nghênh Phật): Đức Phật thuyết pháp thuận thứ khai mở tâm trí cho vua Tần-bà-sa-la và hoàng gia, bá quan.
- MĀ 133 (Kinh Ưu-ba-ly): Đức Phật dùng pháp thuận thứ chuyển hóa đại gia chủ Ưu-ba-ly.
3. Tăng nhất A-hàm (Ekottarika Āgama - EĀ)
- EĀ 32.6 (Thuộc Phẩm Thiện Tụ): Đức Phật dần dần thuyết pháp theo thứ lớp cho Trưởng giả Bạt-đề.
- EĀ 51.9 (Thuộc Phẩm Phi Thường): Đức Phật dùng pháp thuận thứ giáo hóa, dẹp trừ lòng kiêu mạn cho nàng Thiện Sanh (con dâu trưởng giả Cấp Cô Độc).
4. Tạp A-hàm (Saṁyukta Āgama - SĀ)
- SĀ 4.92 (Kinh Kiêu Mạn - Quyển 4): Đức Phật thuyết giảng tuần tự các pháp thanh tịnh hóa độ và diệt trừ tâm kiêu ngạo cho vị Bà-la-môn tên Kiêu Mạn.
*-----*
No comments:
Post a Comment