Sunday, 20 October 2013

Tản mạn về nhạc Sến ...


Vì sao gọi là Nhạc Sến?
Hà Đình Nguyên

“Nhạc sến”: Ai nghe và vì sao gọi là sến? Có lẽ trong đời bạn đã hơn một lần "bị" người khác bình phẩm: Sao mà "sến" quá đi! Khi bạn chỉ vừa mới hát một câu, thốt dăm ba tiếng hoặc ngay cả bộ đồ bạn đang mặc, bức tranh bạn vẽ, món quà bạn chọn... cũng có thể bị coi là "sến". "Sến" quả là muôn hình vạn trạng, nhưng nếu cắc cớ hỏi lại: "Sến" là gì ? thì e rằng người vừa bình phẩm cũng... ngắc ngứ vì không thể giải thích một cách thỏa đáng. Ở phạm vi chuyên đề này, chúng tôi chỉ xin lạm bàn về "nhạc sến" - một thực thể luôn hiện hữu trong dòng chảy âm nhạc mấy chục năm qua...

Tản mạn về nhạc sến

Chưa có một quy định "chuẩn" nào để phân biệt bản nhạc này thuộc loại "sến", bản kia không "sến" nhưng không biết do đâu mà hầu như tất cả các bản nhạc được sáng tác trước 1975 - nhất là những bản có điệu boléro, rumba, ballade... đều bị quy là nhạc sến (tiếng "sến" được hiểu theo nghĩa dè bỉu, mỉa mai, khinh thị...). Vậy thì "sến" là gì?

Theo ý kiến của nhiều lão làng trong giới ca nhạc thì "sến" do chữ sen (trong từ con sen: người giúp việc nhà) đọc trại mà ra. Trước 1954, chỉ có ở miền Bắc mới gọi "ô sin" là con sen, trong Nam gọi là "ở đợ". "Sến" thường là những cô gái quê con nhà nghèo, ít học phải ra tỉnh ở đợ, vì vậy trình độ hiểu biết cũng không cao. Do thường giúp việc cho chủ Tây hoặc trong các gia đình theo Tây học nên các cô được các nhà văn, nhà báo có óc hài hước thêm cho cái tên "Marie" phía trước để trở thành Mari-Sến. Sau 1954, "Mari-Sến" vào Nam. Dạo đó, nước máy chưa được đưa tới từng nhà, chiều chiều các Mari- Sến lại tụ tập quanh cái máy nước (fontaine) để hứng nước gánh về nhà, từ đó lại đẻ thêm cái tên "Mari-Phông ten". Trong khi đứng chờ đầy gánh nước, các cô thường vui miệng hát với nhau những câu đại loại như: "Anh ơi nếu mộng không thành thì sao? Non cao, biển rộng biết đâu mà tìm…" (Duyên kiếp - Lam Phương) hoặc: "Chiều nay có phải anh ra miền Trung, về thăm quê mẹ cho em về cùng..." (Quen nhau trên đường về - Thăng Long). Thế là thành... nhạc sến! Một sự hình thành quá đỗi "mơ hồ" nên cũng khó mà định nghĩa. Thôi thì, hễ loại nhạc nào mà các chị gánh nước mướn, các anh đạp xích lô, thợ thuyền (gọi chung là giới bình dân) khoái hát thì... đó là “nhạc sến”!

Hãy tạm bằng lòng "nhạc sến" là như vậy, nhưng sẽ thật sai lầm khi quan niệm "nhạc sến" với hàm ý khinh thị, chê bai bởi trong dòng nhạc bình dân này có rất nhiều tuyệt tác mà chưa chắc các nhạc sĩ dòng nhạc "hàn lâm" đã sáng tác được, như: Khúc ca ngày mùa (Lam Phương), Hoài thu (Văn Trí), Xóm đêm (Phạm Đình Chương), Ai lên xứ hoa đào (Hoàng Nguyên), Nắng chiều (Lê Trọng Nguyễn), Đường xưa lối cũ (Hoàng Thi Thơ), Nửa đêm ngoài phố (Trúc Phương), Thương hoài ngàn năm (Phạm Mạnh Cương), Nắng lên xóm nghèo (Phạm Thế Mỹ)...

"Tạm bằng lòng" như đã nói ở trên nhưng cũng còn có khá nhiều người "không bằng lòng chút nào" - họ là những người làm ra bài hát (nhạc sĩ) và những người hát (không cứ gì phải là ca sĩ). Nhạc sĩ sừng sộ: "Nhạc của tui được rộng rãi quần chúng hát. Lên non, xuống biển, len lỏi vào tận hang cùng ngõ hẹp, sức "công phá" như... sóng thần! Thử hỏi "nhạc hàn lâm" đã có sức hấp dẫn như thế chưa? Mục đích của âm nhạc là tạo được sự đồng cảm ở mọi tâm hồn, nhạc của tui đã đạt được điều đó và còn... hơn thế nữa! Thế thì sao lại gọi là “nhạc sến” ?". Người hát thì cải chính: "Sến thế nào được. Đó là loại nhạc dễ nghe, dễ hát và nhất là hợp với tâm trạng (tùy thời điểm) của tôi. Thế là tôi thích, tôi hát hoài: "Tôi với nàng (cóc cóc cóc cóc) hai đứa (cóc cóc cóc cóc) nguyện yêu nhau (cóc cóc cóc cóc). Tha thiết từ đây (cọc cọc cọc cọc) cho đến (cọc cọc cọc cọc) ngày bạc đầu (cọc cọc cọc cọc)...”.

Xem ra, cuộc tranh luận về "nhạc sến" chưa chắc đã dừng lại ở đây !

Hà Đình Nguyên


*

Sến mà không sến, không sến mà sến
Nhà thơ Đỗ Trung Quân

Sang hay sến?

"Nói chú đừng giận, bài Phượng hồng phổ thơ của chú sến chảy nước", chàng trai 20 tuổi tóc tai kiểu hip-hop nói thẳng thừng. Tôi, người viết xem chừng đề tài hấp dẫn nên cũng đề nghị thẳng thừng theo kiểu "những nốt nhạc vui": "Mời bạn nói". Và tôi đã lắng nghe. Ra là thế ! Thế hệ trẻ 8X hôm nay không thể tin nổi, không thể chấp nhận nổi có một gã nào đó trạc tuổi mình suốt một năm dài ngồi cạnh bàn, học cùng lớp để ý cô bạn gái mà vẫn cứ: "bài thơ còn trong cặp... giữa giờ chơi mang đến lại mang về...". Nhát gái đến thế, "yếu" đến thế thì "sến" là cái chắc. Bây giờ, chỉ cần một cú nhắn tin chớp nhoáng là alê hấp! Ra cà phê hộp ngồi ngay. Yêu à? Tỏ tình à? Đây, nhanh gọn lẹ: "Anh là number one, vừa đẹp trai lại vừa dễ thương...". Không yêu nữa cũng chẳng sao: "thà như thế, thà rằng như thế...", "không yêu hết tình còn nghĩa...". Đỡ lôi thôi, đỡ mất thì giờ, khỏi mang tiếng "sến". Vậy là rõ! Chỉ mới 2 thập niên thôi, Phượng hồng của Vũ Hoàng từng làm thổn thức bao nhiêu thế hệ nay đã trung niên. Hóa ra vụ "nhát gái" có vô khối người giống như gã nhà thơ họ Đỗ. Người bạn U60 của tôi gầm lên: "Nó dám nói thế à? Âm nhạc của tụi nó nghe tai này lọt qua tai kia, có ai nhớ nổi một câu không chứ?...". Tôi can rằng đừng nổi nóng, thế hệ khác nhau là tất yếu. Cũng nên lắng nghe ý kiến khác với mình chứ. Nhạc sĩ Vũ Hoàng có buồn không? Tôi thì không, tôi cần nghe ý kiến của những 8X hôm nay.

Sến hay sang?

Vậy, các bạn trẻ. Tôi tạm tiếp nhận những ca khúc sôi động, tưng bừng hôm nay của các bạn là sang nhé. Tôi chỉ kể một câu chuyện cũ, chuyện của một người đã từng có thời tuổi trẻ.

Thuở ấy, tôi nghe Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Ngô Thụy Miên... tôi cũng đã từng cười vào những bài hát boléro: "Mưa ướt lạnh trong đêm... Đứng bên thềm ga vắng… hắt hiu ngọn đèn vàng em tiễn anh…". Tôi từng bĩu môi: "Gác lạnh về khuya cơn gió lùa… trăng gầy nghiêng bóng cài song thưa… nhớ ai mà ánh đèn hiu hắt… gác trọ buồn đơn côi, phố nhỏ vắng thêm một người…" và tất nhiên sẽ lắc đầu khi nghe: "đời tôi cô đơn nên yêu ai cũng cô đơn…", "anh nghèo nên không nhẫn kim cương, tặng em nhẫn cỏ bình thường…". Và thêm nữa, một ca khúc không sang dù chưa chắc sến: "Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào... tình mẹ êm ái như đồng lúa chiều rì rào… lời ru man mác êm như sáo diều rì rào… tiếng ru êm đềm mẹ hiền năm tháng triền miên…" vân vân và vân vân... - những ca khúc lời lẽ không ẩn dụ tượng trưng, không triết học cao siêu chỉ được xếp vào loại bình dân hay gọi là sến cũng được.

Ta hãy thử làm một sự sắp xếp nho nhỏ: đặt những ca từ sến ấy bên cạnh những ca từ được gọi là sang.

Quả thật, thế giới trong thời đại ta đang sống đã trở nên nhỏ hẹp, đời sống sôi động, nhịp sống nhanh, tiện nghi, phương tiện vật chất nhiều. Cách sống, cách nghĩ cũng đã khác thì âm nhạc chẳng cần phải cứ là boléro, thành ngữ chỉ nhạc sến mới là sến. Ngay đến: "Trả lại em yêu khung trời đại học...", "Em tan trường về… anh theo Ngọ về... chân anh nặng nề, lòng anh nức nở…", rồi: "Gửi gió cho mây ngàn bay… gửi bướm đa tình về hoa…" và "Đêm qua mơ dáng em đang ôm đàn dìu muôn tiếng tơ" trong cách suy nghĩ nhanh gọn lẹ, hiệu quả hoặc không hiệu quả của số đông nhạc sĩ trẻ, một bộ phận người nghe trẻ thì hôm nay, những Phạm Duy, Nguyễn Văn Tý, Đoàn Chuẩn - Từ Linh,... đều thành sến tất tần tật chứ còn gì nữa.

Bao nhiêu thập niên trôi qua, người ta thường quan niệm sến là dùng cho bình dân, là nông thôn, là ngoại ô đèn vàng hiu hắt... Thật vậy không? Đúng thế không? Người viết không dám kết luận, chỉ thấy rằng có vô khối người "con nhà giàu học giỏi" hẳn hoi, có bằng cấp hẳn hoi, ở ngay giữa lòng thành phố rực sáng hẳn hoi, cứ bật karaoke lên là nhạc sến đấy thôi! Mà "sến" không chừng đã trở thành "sang" mất rồi. Ai dám bảo chỉ dành cho người bình dân nữa nào.

Đỗ Trung Quân

*

Phỏng vấn nhạc sĩ Vinh Sử

* Anh có… tự hào khi được "phong" là "Vua nhạc sến" không? Và theo anh "nhạc sến" là gì?

-- Thú thật, cho đến bây giờ tôi cũng không biết ai đã "phong... vua" cho tôi, và "phong" từ bao giờ. Tự hào à? Biết nói thế nào nhỉ, nhưng rõ ràng chữ "vua" là... hơi bị hiếm! Đã là vua là... trên tất cả (cười). Còn về từ "sến", tôi không thể phân tích. Với tôi, không hề có “nhạc sến” mà chỉ có nhạc hay và nhạc dở mà thôi (đương nhiên nhạc hay mới có giá trị). Nếu từ "nhạc sến" là dùng để chỉ dòng nhạc dành cho giới bình dân thì tôi chịu lắm và tôi rất tự hào khi được rộng rãi quần chúng hát nhạc của mình. * Nhưng nhạc của anh cũng phải "có cái gì đó" người ta mới "chỉ mặt, đặt tên" rằng… "sến" chứ ?

Trước 1975, giới làm nhạc rất dễ kiếm tiền. Tiền tác quyền một bản nhạc có khi mua được chiếc xe hơi, nhạc sĩ lại được "đặt hàng" tới tấp, do vậy mới nảy sinh ra loại "nhạc thị trường". Giai đoạn này tôi cũng có sáng tác các ca khúc như: Nhẫn cỏ cho em, Yêu người chung vách, Trả nhẫn kim cương... Có thể từ loại nhạc này mà người ta gọi là "nhạc sến" cũng nên. Sau 1975, "e" nhạc của tôi có tính chất dân gian, mang âm hưởng cổ nhạc (3 Nam, 6 Bắc), chẳng hạn các nhạc phẩm: Tình ngoại, Bằng lòng đi em, Để tóc nàng ngủ yên, Qua ngõ nhà em, Làm dâu xứ lạ, Nhành cây trứng cá... Cái đẹp của quê hương mình sao mình lại không ngợi ca, tôn vinh mà lại dè bỉu là... "sến" ! Tôi nghĩ trừ những người bày đặt "chảnh", còn thì bất cứ ai có tinh thần dân tộc đều yêu mến dòng nhạc trữ tình quê hương.

* Và anh vẫn trung thành với khuynh hướng sáng tác nhạc bình dân đại chúng?

-- Tại sao không? Đó là "e" nhạc sở trường của tôi và tôi vẫn trung thành với khuynh hướng sáng tác đó cho đến bây giờ. Công chúng bình dân đón nhận nhạc của tôi một cách nhiệt tình thì tôi cũng phải có nhiệm vụ viết nhạc phục vụ giới bình dân. Tôi đã từng nói: "Bao giờ nước mình giàu, không còn người đạp xích lô, thợ hồ, ô sin... lúc đó tôi sẽ viết... nhạc sang" (cười). Mà nhạc của tôi cũng "phát triển" ra tận Hà Nội lận đó. Vừa rồi tôi ra ngoài đó, được anh em tiếp đón nhiệt tình lắm. À, còn chuyện này nữa, ca khúc Phượng Sài Gòn của tôi được Đài Truyền hình TP.HCM trả tác quyền đến... 9 triệu! Vậy thì hà cớ gì lại phải "chuyển tông" trong sáng tác?!

* * *


Nhạc sĩ Quốc Dũng: Về nhạc Sến

Nguồn: http://www.xaluan.com 19/03/2010

Là một trong 3 phòng thu đầu tiên của Sài Gòn, là nhà sản xuất âm nhạc và nhạc sĩ nổi tiếng với gần 50 năm gắn bó với âm nhạc Việt Nam, nhạc sĩ Quốc Dũng đã chia sẻ về xu hướng quay về hát nhạc “Sến” ở các ca sĩ hiện nay.

*

* Thưa nhạc sỹ, “Sến” với ông được định nghĩa thế nào?
-- Nhạc “Sến” chính là sự cách tân của dòng nhạc dân ca Việt Nam. Sự pha trộn giữa âm nhạc Tây Phương và âm nhạc dân tộc đã tạo ra một thể loại âm nhạc độc đáo mà cho đến giờ, với tôi nó vẫn là đỉnh cao của âm nhạc Việt Nam.

* Điều đó có chủ quan quá hay không khi Việt Nam còn dòng nhạc trữ tình, nhạc trẻ và cả nhạc thính phòng, giao hưởng nữa…?
-- Cứ cho là tôi chủ quan đi… Nhưng gần 50 năm sống với âm nhạc, tôi đẫm mình trong dòng nhạc của Mozart, Chopin, Schubert… lẫn dòng nhạc trẻ Tây Phương, nhạc Mỹ tôi thấy nhạc thính phòng, giao hưởng, nhạc trẻ của Việt Nam vẫn còn thua quá xa. Tôi đã được nghe những bài tốt nghiệp của các bạn học sáng tác trong Nhạc Viện, hay trong những show diễn hoặc chương trình truyền hình, tôi thấy rõ ràng, với tôi, nhạc “Sến” vẫn là đỉnh cao mà chưa ai phá nổi. Nếu có một người nước ngoài đến Việt Nam, tôi sẽ hãnh diện đem nhạc “Sến” ra khoe, đây là nhạc Việt Nam, chứ tôi chẳng dám đưa những bản nhạc giao hưởng, tổ khúc, nhạc trẻ ra khoe đâu.

* Vậy có không công bằng hay không khi nhiều người vẫn gọi nhạc “Sến” với đầy ý miệt thị?
-- Riêng với tôi, “Sến” không có nghĩa là thấp và sang nghĩa là cao. Nhạc “Sến” không hề tầm thường, nếu ai đó nói như thế thì người đó thật quá sai lầm. Vì để “Sến” một cách đúng nghĩa, đòi hỏi nhiều điều lắm!

* Lần đầu tiên tôi nghe đến có “Sến” đúng và “Sến” sai, làm sao để hát đúng nhạc “Sến”?
-- Điều này rất khó, có những quy tắc đặt ra cho những nốt được rung và những nốt không được rung, những nốt được luyến và những nốt không được luyến. Hơn nữa khi luyến, lại phải yêu cầu trượt qua những nốt nhỏ nào đó mới tới nốt tiếp theo. Tất cả đều nằm trong âm nhạc dân ca của ta mà ra.

* Vậy từ hát không “Sến” mà bị nói thành “Sến”. Ông có thấy bức xúc không?
-- Bây giờ nghe một ai đó nói rằng, người này hát “Sến” quá, thì tôi hiểu ngay rằng người ca sĩ đó đã hát “Sến” không ra “Sến”. Tôi không bức xúc khi nghe khán giả nói thế, chỉ thấy khó chịu khi nghe một người ca sĩ hát không đúng mà thôi. Chữ “Sến” đối với tôi có một định nghĩa khác, rất “Sến” có nghĩa là rất hay…

* Hiện nay, khá nhiều ca sĩ đang quay trở lại hát dòng nhạc này, trên quan điểm của một nhà sản xuất, ông nghĩ sao?
-- Theo tôi, họ đang đi đúng hướng trong việc chinh phục khán giả. Điều này được minh chứng bằng những thành công mà họ đang đạt được.

* Ông nhận xét thế nào về cách thể hiện của họ?
-- Tôi thấy họ còn thiếu căn bản về nhạc ngũ cung, nhạc dân ca. Họ cảm nhận đúng về nhu cầu của khán giả nhưng về chuyên môn thì còn yếu.

Nếu họ hát được vọng cổ, dân ca, thì khi chuyển qua nhạc “Sến”, chắc chắn họ sẽ lột tả được rõ nét, chính xác hơn tinh thần của nhạc “Sến”. Còn khi đang hát nhạc trẻ, đột nhiên họ chuyển sang nhạc “Sến” thì còn nhiều cái chưa tới. Những ca sĩ ngày trước như Thanh Tuyền, Thanh Thúy, Giao Linh, Duy Khánh, Hương Lan, Hoàng Oanh và nhất là Chế Linh đều có căn bản về nhạc dân ca.

Những thế hệ ca sĩ bây giờ muốn quay về hát nhạc “Sến”, tôi nghĩ phải bổ sung thêm nền tảng về dân ca, cải lương, chèo cổ, hò Huế… thì khi đó, họ sẽ hát nhạc “Sến” hay hơn rất nhiều.

* Ông có nhắc đến Chế Linh, rõ ràng ông ấy vẫn được mệnh danh là ông hoàng nhạc “Sến” của Việt Nam…
-- Nếu ngày xưa có tiếng sáo Trương Lương, thổi lên làm tan rã chí khí quân Sở thì ở Việt Nam, Chế Linh cũng gần giống như vậy, mỗi khi nghe tiếng hát của ông, thì hầu như lính nào cũng muốn đào ngũ hết. Một cách ví von như thế để thấy giọng hát Chế Linh hết sức đặc biệt, ông ấy xứng đáng là ông hoàng của dòng nhạc này.

* Còn Ngọc Sơn, anh ấy cũng được nhiều người gọi là ông hoàng nhạc “Sến”… ?
-- Ngọc Sơn là người gần đạt đến danh hiệu đó một cách xứng đáng. Tôi biết chắc Ngọc Sơn hát cải lương tốt, vì cơ bản Ngọc Sơn có một nền tảng về dân ca vững chắc. Với những ca sĩ thời bây giờ, tôi cho rằng Ngọc Sơn có thể đã là một ông hoàng nhạc “Sến”. Nhưng với tính cách thích làm khác người, đôi khi Ngọc sơn lại tự phá mình khi vượt quá những giới hạn cho phép.

* Với dòng nhạc “Sến”, ông đã từng nói rằng mình rất ưng ý với Bảo Yến ... ?
-- Theo tôi, trong nước bây giờ thì Bảo Yến có lẽ là người hát nhạc “Sến” số 1, nhưng đáng tiếc là bây giờ Bảo Yến lại không chịu hát nhạc “Sến” nữa. Cô ấy nói rằng hát nhiều quá rồi… Vậy nhưng khi lưu diễn bên Mỹ, khán giả lúc nào cũng yêu cầu Bảo Yến hát nhạc “Sến”. Lúc nào cũng vậy, cái gì quá quen thuộc thì không được đánh giá đúng giá trị thực tế của nó.

* Còn những ca sĩ khác như Thùy Trang, Bích Phượng hay mới nhất là Cẩm Ly, Đàm Vĩnh Hưng?
-- Thùy Trang, Bích Phượng và Cẩm Ly hát nhạc “Sến” khá tốt, còn Đàm Vĩnh Hưng thì dòng nhạc của cậu ấy “lạ” quá, tôi không đánh giá được vì không có một cơ sở nào cả, tôi không biết xếp vào loại nào nữa…

* Ông đã nói về những khuyết điểm, vậy ca sĩ thời nay có ưu thế gì hay không?
-- Rõ ràng, ca sĩ ngày nay có ưu thế hơn về giọng hát phong phú, khỏe hơn. Họ được học tập, thi thố tài năng nhiều hơn nên về thể lực họ có vẻ tốt hơn. Tuy nhiên, việc học tập đôi khi gây bất lợi vì nếu học không đúng, thì họ rất dễ bị giống một ai đó. Ca sĩ ngày xưa mỗi người có một bản năng và chất giọng riêng, khi họ cất giọng lên, tôi có thể biết được đó là ai. Còn bây giờ, nhiều khi phải nghe kỹ, phải đoán tới đoán lui mà vẫn còn đoán trật.

* Đã rất lâu kể từ lúc thoái trào, theo ông vì sao nhạc “Sến” vẫn được yêu thích như vậy?
-- Người nào nói không nghe được nhạc “Sến” thì tôi cho rằng: một là người đó nói dối, hai là người đó tinh thần vọng ngoại một cách cực đoan. Tôi sẽ rất buồn nếu một người bạn nào đó của tôi nói rằng họ không nghe được nhạc “Sến”.

Thực tế, có nhiều người khi ở Việt Nam chỉ nghe nhạc Mỹ, nhạc quốc tế, thích ăn đồ Tây nhưng khi ra nước ngoài, xung quanh chỉ thấy nhạc Mỹ, nhạc quốc tế, đồ ăn Tây thì nhu cầu tinh thần lại đòi hỏi một cái gì đó của quê hương. Lúc này, họ mới thấy nhạc “Sến” gần gũi như rau muống, nước mắm vậy. Như tôi đã nói, cái gì không có thì mới thèm, còn cái gì quá dư thừa thì đôi khi họ sẽ không biết nó quý giá thế nào.

* * * * *
 
Tạp Ghi

* Trần Công Bảo Anh (26 tuổi, ở đường Trần Văn Đang, P.9, Q.3 - VN): "Tôi đặc biệt yêu thích dòng nhạc trước 1975 (mà trong đó có rất nhiều bài hát bị cho là "sến") vì đó là những bản nhạc có hồn, đầy ý nghĩa và tâm trạng. Từ đó, tôi nảy ra ý tưởng sưu tầm loại nhạc này. Hiện nay bộ sưu tập của tôi đã có 1.776 bản nhạc tờ và khoảng mấy chục tuyển tập (tất cả đều được in trước 1975). Nhưng tôi không phải là trường hợp cá biệt mà hiện nay đang rộ lên phong trào sưu tầm nhạc cũ của nhiều bạn trẻ như tôi".

* Đạo diễn Trần Ngọc Phong: "Tôi là người rất thích hát nhạc bình dân đại chúng (thực ra boléro cũng là một loại nhạc sang). Một nhóm bạn hữu ngồi nhậu bên vỉa hè, chuyền tay nhau ly rượu có cây đàn guitar, hát nhạc boléro thì thật là... tới bến! Đó là một dòng nhạc đầy tính tự sự, cám cảnh về thân phận, về cái nghèo và cả chuyện... thất tình! Theo tôi, không có bài hát nào là "sến" cả mà chỉ có cách thể hiện tâm trạng nếu nó "lâm ly, bi thiết" thì người ta cho là "sến". Thí dụ bài Đời tôi cô đơn, nếu được hát một cách nghiêm chỉnh thì rất dễ lay động hồn người nhưng nếu rên rỉ, èo uột thì... sến là cái chắc!".

* Giáo sư Ngôn ngữ học Cao Xuân Hạo: "Theo tôi, gốc của từ "sến" phải bắt đầu từ chữ "sen" trong nghĩa con sen, là đứa ở, con ở. Xuất phát của từ này ở miền Bắc, thời kỳ Pháp thuộc vào những năm 1930 - 1945; có thể xem là thời của Lý Toét và Xã Xệ, của văn chương Tự Lực Văn Đoàn. Từ "sen" đọc trại thành "sến" bởi sự khinh bỉ, là tầng lớp thấp, văn hóa kém. Còn nếu ứng dụng vào văn chương, nghệ thuật thì ám chỉ khẩu vị thấp hèn, ít có giá trị. Bàn riêng về chữ "sến" trong "nhạc sến", tôi nghĩ nghĩa gốc cũng vậy, không thay đổi nhiều lắm".

* Dịch giả Nhật Chiêu: "Tôi nghĩ nhạc sến là một bộ phận cơ bản trong đời sống âm nhạc dành cho đối tượng thưởng thức bình dân, không thể thiếu. Không chỉ VN mà rất nhiều nước đều có loại hình giải trí dành riêng cho đối tượng đông đảo này. Trong rất nhiều "tình huống" cuộc sống, tình cờ "lạc vào" tôi lại thấy nhiều ca từ của nhạc sến rất có lý (!). Sự thật là chưa có ai buồn nghe nhạc sến mà chết cả nhưng đã có nhiều trường hợp thưởng thức "văn hóa" cao cấp lại tự tử ví dụ như trường hợp tác phẩm Những nỗi đau của chàng Goet-thơ của Gớt. Nói vui, theo tôi, nghe nhạc sến cũng như mặc áo chim cò, không hại ai".

* Họa sĩ Trịnh Cung: "Trong tranh vẫn có "sến” chứ! Ví dụ như tranh của họa sĩ Lê Trung trước đây. Ông thường vẽ phụ nữ ngực tròn, mặc áo bà ba đội khăn hoặc nón rất Sài Gòn. Nói chung là bình dân. Nhưng chân dung các nhà văn như Hồ Biểu Chánh, bà Tùng Long... của ông thì vẫn đầy cá tính. Nhiều người nhớ! “Nhạc sến” thường tập trung vào điệu boléro. Theo tôi, ngoài tính mòn, đơn điệu, boléro có ưu điểm là rất thích hợp với giọng nam của các ca sĩ Sài Gòn. Các nhạc sĩ như Lam Phương, Hồ Đình Phương, Thanh Sơn... là những cái tên được biết đến từ “nhạc sến”. Nói không quá, “nhạc sến” rất đặc trưng cho đời sống thị dân”.

* Ca sĩ Hương Lan: Âm nhạc có nhiều dòng khác nhau: nhạc dân ca, nhạc trữ tình..., nhưng không có dòng nhạc sến. Tôi không biết những người hay dùng từ sến để chê một bài nào đó, họ có hiểu "sến" là gì hay không; hay cái gì không thích thì đều cho là "sến". Cũng như từ "cải lương" vậy, đó là một loại hình nghệ thuật, sao mọi người có thể tùy tiện sử dụng mỗi khi muốn chê cái gì đó (sao sến quá, sao cải lương quá). Tôi xem đó là sự chọc ghẹo, coi thường và nhục mạ rất tệ hại, nếu không nói là vô văn hóa. Nhưng đó là khán giả chê. Đáng buồn hơn, ngay cả người trong giới cũng nói như vậy. Các em dù có nổi tiếng đến đâu, hát nhạc sang thế nào thì cũng đừng nên coi thường các loại nhạc khác .

* Ca sĩ Ngọc Sơn: Đáng ngạc nhiên là nhạc trẻ, nhạc pop hiện đại đôi khi cũng bị người nghe "liệt" vào hàng “sến” (vì họ không thích). “Sến” là hình thức áp đặt, và những người nói từ này thường hiểu “sến” là nhà quê, là nghèo; chẳng lẽ nhà quê hay nghèo là có tội, là bị chê? Có "quê" thì mới phân biệt được với "tỉnh" chứ! Mà tôi cũng coi mình và âm nhạc của mình là sến đấy, hay nếu ai có nói tôi sến, tôi càng thích; vì tôi luôn đứng về phía người dân lao động nghèo - họ cũng thường bị gọi là sến khi hay nghe loại nhạc tình cảm ướt át, và tôi luôn bảo vệ loại nhạc đó.

* Ca sĩ Thùy Trang: Người ta hay dùng từ "sến" khi nói đến những ca khúc trữ tình ủy mị. Nhưng lời của nhiều bài nhạc trẻ bây giờ nghe còn... (nếu được nói) sến hơn dòng nhạc tôi đang hát. Nhiều người vẫn cho rằng nhạc trẻ mang tính thị trường, nhưng thực tế chỉ tồn tại một thời gian nào đó; còn nhạc quê hương, trữ tình, mà bị gọi là sến, thì vẫn sống mãi đó thôi. Âm nhạc như một món ăn tinh thần, mà 9 người 10 ý, làm sao chiều hết được! Cho đến giờ này, tôi vẫn rất tự tin khi hát loại nhạc mà tôi đã chọn.

* Ca sĩ Quang Dũng: Tôi không hề phân biệt "sang-sến", quan trọng là ca sĩ hát như thế nào để lay động được cảm xúc của người nghe. Có những bài bị cho là sến nhưng tôi vẫn chọn để hát lại (như bài Thành phố mưa bay của ca sĩ Tuấn Vũ), theo cách của mình, và vẫn được đón nhận. Mà nhạc bị quy vào sến vẫn có chỗ đứng trong lòng khán giả suốt mấy chục năm nay. Chị Hương Lan là một thần tượng của tôi, và tôi thường nghe những bài nhạc quê hương trữ tình của chị.

*


Tuesday, 15 October 2013

Anh Ngọc (1925- ): Một đời để hát


Anh Ngọc: Một đời để hát

Trường Kỳ

*

Với số tuổi gần 80, người ta có thể coi ông như người nam ca sĩ cuối cùng trong thành phần những ca sĩ đầu tiên của nền tân nhạc Việt Nam còn xuất hiện trên sân khấu những ngày gần đây. Có người còn gọi đùa ông là “The Last Samurai”, người hiệp sĩ cuối cùng trong số những hiệp sĩ tiền phong của trên nửa thế kỷ tân nhạc mà vũ khí là giọng hát từng chinh phục cảm tình của khán thính giả Việt Nam trong hai thập niên 50 và 60.

Trong lần tiếp xúc gần đây với người viết, Anh Ngọc cho biết ông có ý định giã từ sân khấu đã lâu, từ khi bước vào lớp tuổi 70. Nhưng mãi cho đến đầu năm 2004 vừa qua, ông mới thực hiện được ý định đó, sau khi xuất hiện trong hai chương trình nhạc thính phòng mang mục đích từ thiện tại San Jose và Orange County ở California mà ông “nghĩ là đó là những buổi trình diễn cuối cùng trong cuộc đời ca hát của tôi” mặc dù bạn hữu cũng như đồng nghiệp của ông cho rằng ông vẫn có thể hát được để trân trọng mời ông xuất hiện.

Anh Ngọc cho là sau trên 50 năm hoạt động, ông đã đóng góp được phần nào trong những sinh hoạt ca nhạc nên việc giã từ sân khấu được coi như một lý do xác đáng “để nhường chỗ cho những người khác”, như ông nói đùa.

Cũng từ ý định ngưng dần dần những sinh hoạt ca nhạc, vào năm 1993, Anh Ngọc quyết định về tiểu bang Virginia cư ngụ, tại thành phố Burke là một nơi êm đềm và hiền hoà cũng như ít sinh hoạt văn nghệ. Trước đó ông cư ngụ ở Orange County, nam California trong 3 năm và từng tham gia nhiều buổi trình diễn tại nơi được coi là môi trường thuận tiện nhất cho những hoạt động nghệ thuật nói chung.

Từ khi về Virginia, Anh Ngọc không nghĩ đến việc xuất hiện trên sân khấu, nhưng ông không tránh khỏi sự lôi kéo của bạn hữu yêu mến tài nghệ của ông cũng như tính cách từ thiện của một số chương trình nên đã nhận lời mặc dù rất lo ngại và hồi hộp trước phản ứng của khán giả. Chúng ta hãy nghe Anh Ngọc tâm sự: “Sau mấy chục năm hoạt động, lúc bước ra sân khấu trình diễn đối với tôi trước đó là một chuyện rất là bình thường, như người ta đi làm hàng ngày vậy. Nhưng bây giờ thì khác. Mỗi lần bước ra sân khấu tôi lại cảm thấy rất lo ngại và hồi hộp. Hay nói theo danh từ chuyên môn là rất “khớp”. Tôi không hiểu liệu mình có thể hát được hết ca khúc trình bày hay không, có diễn tả được bài hát như ý muốn và không hiểu phản ứng của khán giả như thế nào”.

Anh Ngọc thú nhận là những lần xuất hiện gần đây, ông không còn có được sự tự tin như nhiều năm về trước. Và cái tâm trạng ấy cũng là một nguyên nhân để Anh Ngọc có ý định giã từ sân khấu, giã từ khán giã từ rất nhiều năm qua đã yêu mến tiếng hát ông. Vì theo quan niệm của Anh Ngọc, một khi không hát được mà cứ cố tình xuất hiện sẽ chịu một ảnh hưởng không tốt đối từ phía khán giả.

Đôi khi có thể mất tất cả những cảm tình trước đó khán giả đã dành cho mình. Nhưng trong trường hợp của chính ông, hai lần xuất hiện mà ông cho là cuối cùng trong cuộc đời đi hát, người ta vẫn đo lường được nhiều ưu ái khán giả đã dành cho giọng ca “tenor” lão thành này, tuy dĩ nhiên không thể so sánh được với những ngày xưa. Nhưng với một số tuổi gần 80 như Anh Ngọc, mấy ai còn giữ cho mình một phong cách trong nghệ thuật diễn tả và phong độ trong tiếng hát như vậy do ảnh hưởng của thời gian...

Do đó, ông đã rất thành thật khi đưa ra sự ghi nhận: “Thực ra cũng phải nói là mình cũng lớn tuổi rồi. Thời gian nó cũng có ảnh hưởng chứ! Thời gian ít hay nhiều cũng có ảnh hưởng đến thể chất của con người. Ở lứa tuổi của tôi là trên 70 rồi thì làm sao có thể giữ nguyên được phong độ khi còn trai trẻ”

Thật ra Anh Ngọc muốn làm một cuộc thử thách đối với chính mình khi ông nhận lời xuất hiện trong hai buổi tổ chức có tính cách lớn lao và trang trọng cuối cùng nói trên để “xem hiện giờ với cái tuổi gần 80, tôi còn có thể hát được nữa hay không”...

Ông còn nói đùa thêm biết đâu sẽ lập được kỷ lục là người hát lâu năm nhất, mặc dù không còn hát được dễ dàng so với thời gian trước đó vì “âm vực cũng không còn được rộng như trước và làn hơi cũng ngắn và yếu hơn. Nhưng bù lại cái khuyết điểm đó thì về phần kỹ thuật theo tôi nghĩ theo thời gian và kinh nghiệm lại có phần xuất sắc hơn.”

Và đúng như ông nói, phần kỹ thuật và những kinh nghiệm sau trên 50 năm đi hát đã khiến ông vẫn còn đón nhận được những cảm tình của khán thính giả yêu thích loại nhạc tiền chiến thích hợp với nghệ thuật diễn đạt của ông khi căn cứ vào phản ứng của khán giả. Vì theo Anh Ngọc, “mỗi ca sĩ ra trước sân khấu đều có thể đo lường được mức độ thành công hay không thành công của chính mình”

Anh Ngọc họ Từ, sinh năm 1925 tại Hà Đông. Ông trưởng thành tại Hà Nội và từng theo học các trường Thăng Long, Puginier và Louis Pasteur ở đây. Khi còn rất trẻ, ông đã yêu thích ca hát mặc dù sinh trưởng trong một gia đình rất cổ...

Trong số 8 người con trong gia đình gồm 1 chị và 7 anh em trai, chỉ có ông và người em là Ngọc Long (hiện ở Việt Nam) đi theo con đường văn nghệ và trở thành những ca sĩ tên tuổi. Riêng Anh Ngọc có thời gian theo học nhạc lý với nhạc sĩ Tạ Phước và đàn với nhạc sĩ Thiện Tơ và tình cờ bước vào con đường ca hát, khởi đầu từ những năm sau Đệ Nhị Thế Chiến.

Năm 1947, ông vào Huế thăm một người anh làm việc ở đây và lưu lại Huế hơn 1 năm. Trong thời gian này ông được nữ ca sĩ Minh Trang mời hát trên đài phát thanh Huế.

Năm 1949 Anh Ngọc vào Sài Gòn để khởi đầu cộng tác với đài phát thanh Pháp Á. Sau đó, ông lần lượt được mời hát trong chương trình ca nhạc của các đài phát thanh Quân Đội, Đài phát thanh Sài Gòn, đài Mẹ Việt Nam, đài Tiếng Nói Tự Do và Đài Truyền Hình Việt Nam.

Với đài Sài Gòn, ông còn giữ vai trò xướng ngôn viên, cùng một lúc phụ trách một chương trình ca nhạc lấy tên là “Tiếng Nhạc Tâm Tình” từ đầu thập niên 60 cho đến biến cố tháng Tư năm 75. “Tiếng Nhạc Tâm Tình”, từng được nhà văn Mai Thảo nhận xét là “Một chương trình được yêu mến, đợi chờ và tán thưởng nhất trong nhiều năm”, được sự cộng tác của các giọng ca sáng chói của nền tân nhạc Việt Nam ở trong thời kỳ vàng son như Thái Thanh, Kim Tước, Mai Hương, Hà Thanh, vv...cùng sự phụ hoạ của một ban nhạc đàn dây gồm những nhạc sĩ tên tuổi.

Một số những nhạc phẩm ghi âm trong thời gian này đã được Anh Ngọc phục hồi bằng kỹ thuật digital để đưa vào 2 CD do ông thực hiện là Trở Về Dĩ Vãng và Một Thời Để Nhớ.

Đến năm 1954, sau khi hiệp định Geneve ký kết, với làn sóng di cư ồ ạt vào Nam, phong trào tân nhạc ở miền Nam có một sự bùng phát rất mạnh. Có thể coi đó là thời kỳ vàng son của nền tân nhạc. Cùng thời kỳ này có những chương trình phụ diễn tân nhạc tại các rạp chiếu bóng cùng những đại nhạc hội mà Anh Ngọc có một thời gian đứng ra tổ chức với số khán giả tham dự rất đông đảo.

Và cũng từ đó trở đi, tiếng hát của Anh Ngọc đã trở thành một trong những tiếng hát được ưa thích nhất do “Ngoài việc truyền đạt lời hát một cách rõ ràng và chuẩn xác, còn sử dụng cách luyến láy cũng như phân đoạn câu hát để nói lên ý nghĩa của bài hát, hay nói đúng hơn là những ý nghĩa chứa đựng trong bài hát”, như nhận định của nhà khảo cứu âm nhạc người Mỹ, Jason Gibbs, cũng là một quản thủ thư viện ở San Francisco.

Mặc dù được mọi người công nhận là một danh ca, nhưng điều không ai ngờ ca hát không phải là nghề chính của Anh Ngọc, như ông cho biết: “Thực ra ca nhạc đâu phải là nghề của tôi. Nhiều người không biết đến chuyện đó , nên cho là tôi suốt đời hoạt động ca nhạc. Nhưng thực ra không phải. Điều đó người ta không nghĩ ra, tôi cũng không muốn nói đến. Thực ra tôi không phải là một người ca sĩ nhà nghề, đi hát chỉ là chuyện phụ thêm thôi”.

Tuy không coi ca hát như phương tiện sinh sống, nhưng ông lại được nhiều nhạc sĩ nổi danh, trong số có Vũ Thành và Phạm Đình Chương, đánh giá là một giọng hát rất nhà nghề. Công việc chính của Anh Ngọc từ sau khi vào Sài Gòn là nhân viên của Sở Thông Tin Hoa Kỳ, từ năm 49 cho đến khi ông được gọi động viên vào đầu thập niên 1960.

Trong thời gian quân ngũ, Anh Ngọc phục vụ trong ngành Chiến Tranh Tâm Lý, trong vai trò xướng ngôn viên tại Đài Phát thanh Quân Đội. Sau khi giải ngũ, ông làm việc cho đài Tiếng Nói Tự Do, vừa là xướng ngôn viên, vừa tham gia những chương trình ca nhạc phát thanh.

Sau biến cố tháng 4 năm 1975, ông kẹt lại Việt Nam và không tham gia vào bất cứ sinh hoạt ca nhạc nào mặc dù nhiều lần được nhắc nhở.

Năm 1990, Anh Ngọc sang Mỹ theo diện đoàn tụ. Ba năm đầu ông cư ngụ ở Orange County. Từ năm 1993, ông cùng gia đình về cư ngụ tại thành phố Burke, tiêu bang Virginia cho đến nay. Tại đây ông không tham gia vào những sinh hoạt văn nghệ mặc dù nhận được rất nhiều lời mời vì không muốn được nhắc nhở nhiều.

Nhưng ngược lại, thỉnh thoảng ông vẫn nhận lời xuất hiện trong những chương trình tổ chức tại các tiểu bang khác. Tuy nhiên, một khi nhận lời ông đã cân nhắc rất kỹ lưỡng: “Với những chương trình họ mời tôi, tôi phải xem như thế nào, coi chương trình tôi có thích hay không. Thí dụ như những buổi trình đầu năm nay được họ tổ chức ở những địa điểm rất là sang trọng. Điều thứ hai là ban nhạc rất lớn, ban nhạc thính phòng chừng hai ba chục cái đàn. Ba nữa, thí dụ những nhạc phẩm phải là những nhạc phẩm chọn lọc, những loại nhạc thính phòng tiền chiến chẳng hạn vì nó thích hợp với tôi thì tôi mới nhận lời. Chứ không phải bất cứ buổi hát nào cũng nhận lời’.

Trong khung cảnh êm đềm nơi ông cư ngụ, Anh Ngọc hiện chỉ biết tìm vui trong cuộc sống gia đình, bỏ lại sau lưng những hoạt động ca nhạc mà ông đeo đuổi trên 50 năm qua, mặc dù chưa bao giờ nhận mình là một ca sĩ nhà nghề...

Thêm vào đó ông vẫn tỏ ra say mê với thú giải trí là nhiếp ảnh và du lịch đó đây. Cách đây không lâu vào thứ Năm hàng tuần, Anh Ngọc vẫn thường sinh hoạt với một số bạn hữu gồm những người bạn nhạc sĩ thân thiết như Nguyễn Túc, Nhật Bằng, Văn Phụng, vv...trong nhóm được gọi bằng một cái tên thân mật là “Club Du Jeudi”, do cố nhạc sĩ Văn Phụng đặt, “Nhưng bây giờ thì anh Phụng anh ấy mất rồi. Còn Nhật Bằng là người thứ Năm nào cũng đến cũng mới mất. Nó cứ thưa dần đi... Hồi này tôi cũng lười đi lắm. Hai nữa gần đây có cháu ngoại thành ra tôi phải trông nó để cho cháu nó đi làm thành ra cũng bận”.

Giờ đây, Anh Ngọc đã quay lưng lại với sân khấu, với ánh đèn mầu để sửa soạn bước vào tuổi 80 trong một tâm trạng bình yên, không chút ưu tư khi nghĩ đến lúc bỏ lại một thời để nhớ và một đời ca hát của ông: “Bây giờ trời cho mình sống đến đâu, mình biết như vậy thôi, đừng đòi hỏi nhiều gì cả, thế thôi.” Ông còn nhấn mạnh về quan niệm của mình về cái chết một cách thản nhiên, nếu không muốn nói là sẵn sàng chấp nhận, vì đối với ông, sống được đến 80 tuổi đã là một sự ưu đãi của Thượng Đế:” Chết thì ai chả chết. Việc gì phải sợ chuyện đó. Đó là chuyện đương nhiên rồi. Không có ai có thể tồn tại mãi được. Còn cái chuyện chết thì mình coi như là đi về thôi chứ có gì đâu. Tại sao lại phải sợ cái chuyện đó? Ai sợ cũng không được nữa ! Khi nào cái chết nó đến thì anh cứ chấp nhận cái chuyện đó, thế thôi!.”

Dù Anh Ngọc đã giã từ sân khấu ngoài đời, nhưng trên sân khấu tình cảm của những người yêu nhạc là tâm hồn và trái tim, hình ảnh nhiều phong độ của một tài tử, như ông từng được báo chí Sài Gòn đề cập tới cùng với một tiếng hát có đầy đủ những yếu tố cần thiết nhất sẽ khó có thể phai mờ với thời gian...

Trường Kỳ

* * *

Anh Ngọc - Giọng hát trượng phu

Quỳnh Giao

Từ xưa, Quỳnh Giao vẫn luôn có một ý thích chủ quan, là giọng đàn ông phải đầy nam tính, nghĩa là hát mạnh, trầm ấm... và đừng quá điệu; còn giọng đàn bà thì phải thật trong trẻo, ngọt ngào, đừng ồm ồm và... cứng cỏi.

Nếu có phải viết về một giọng nam của nền tân nhạc Việt, người đầu tiên mà Quỳnh Giao nghĩ đến, chính là danh ca Anh Ngọc. Lý do trước tiên chính là giọng hát thật “đàn ông” của ông. Nhắm mắt lại mà nghe cho kỹ, chúng ta tưởng tượng Anh Ngọc là một giọng ca... không đỏm dáng để làm đẹp lòng đàn bà. Lại lãng mạn một chút mà ưa truyện Kim Dung, chúng ta có thể tưởng tưởng ra... Kiều Phong trong tiếng hát Anh Ngọc.

Hình bóng trượng phu, lẫm liệt mà cô đơn... đấy là Kiều Phong. Cao lớn sừng sững như cây trụ chống trời... đấy cũng là tiếng hát Anh Ngọc.

Năm nay, với tuổi bát tuần, Anh Ngọc đã thuộc hàng “lão trượng” rồi. Quỳnh Giao gọi ông bằng chú, đã từng hát trong ban “Tiếng Nhạc Tâm Tình” của ông thời còn rất trẻ, luôn luôn là người trẻ nhất trong ban. Thế mà mấy chục năm sau, khi còn ở miền Ðông, Quỳnh Giao lại cùng tiêu khiển thú vui tao nhã là mạt chược tại nhà ông, cho nên xin viết về tiếng hát Anh Ngọc với lòng tri ân của thế hệ hậu sinh.

Còn nhớ năm ngoái được mời qua Canada lạnh giá vào dịp Nguyên Ðán với nhạc sĩ Tuấn Khanh để làm giám khảo cho một cuộc thi hát. Ông Tuấn Khanh và Quỳnh Giao đồng ý đặt ra năm tiêu chuẩn chấm điểm: chất giọng, làn hơi, kỹ thuật, tình cảm, và sau cùng là nhân dáng. Vậy thì điểm đầu tiên là chất giọng.

Anh Ngọc là người được trời thương, ông có giọng ca thiên phú.

Tiếng hát ông rất mạnh, sang sảng. Ông lên tới những nốt rất cao mà không mỏng, xuống được những nốt trầm mà vẫn dầy, vẫn rõ. Khoảng cách của các nốt nhạc được ông xướng lên đồng đều, không lép mà chắc nịch. Phải nói đến chuyện trời cho ấy vì ngày nay nhờ kỹ thuật âm thanh ai cũng có thể tự nghĩ rằng mình có giọng ca thiên phú.

Anh Ngọc có làn hơi phong phú. Ông là một trong số ca sĩ hiếm hoi của Việt Nam vẫn giữ được trường độ của một câu nhạc rất dài. Từ chuyện thiên phú phải nói đến chuyện nhân tài: ông hiểu nội dung ca khúc và cách diễn tả. Nói một cách khác ông rất thông minh và nắm được cách thế bắt buộc của câu hát.

Một thí dụ có thể còn nghe thấy được là trong bài “Trở về mái nhà xưa” - lời Việt của Phạm Duy.

Câu kết bài hát là “Người ngồi im bóng... lắng nghe tháng ngày qua”. Nhiều ca sĩ, nếu không phải là đa số, đều phải ngắt hơi từ chữ “ngày” mới có sức ngân dài ở chữ “qua” để dứt điểm với nốt cuối của dàn nhạc. Lối ngắt hơi đó là tối kỵ khi trình bày một ca khúc. Hãy nghe lại cách trình bày của những danh ca thực sự thì mình thấy.

Những người dài hơi hơn thì cố để dành sức, và ngắt ở chữ “bóng” trong “người ngồi im bóng” để có thể một hơi mà vượt qua sông, trình bày cho đủ cho rõ câu kết kinh hoàng “lắng nghe tháng ngày qua...” cho tới khi dứt hơi cùng ban nhạc.

Luciano Pavarotti và Anh Ngọc thì hát cả câu, nguyên một lèo mà không cần ngắt hơi.

Anh Ngọc lấy hơi rất chuẩn và ngắt câu rất chính xác, nghĩa là rất đúng với nguyên bản của tác giả. Cách trình bày của ông vì vậy có thể là “khuôn vàng thước ngọc” về nghệ thuật xướng âm, xướng ca hay “phraser” một câu hát. Phải dài hơi và thấm ý tác giả thì mới xướng âm được cho rõ lời. Danh ca là người làm ta nghe rõ lời và hiểu ra hồn nhạc.

Từ giọng ca thiên phú đến cách trình bày có chuẩn mực như thế, Anh Ngọc tự gây khó cho mình vì tinh thần kỹ luật. Người nghe nhạc bằng mắt thì cho rằng ông trình bày thiếu chất đam mê, nồng nhiệt, không thuộc loại gào lăn sống chết với nhạc. Sự thực thì cung cách diễn tả của Anh Ngọc lại rất khó, khó hơn lối phô trương ồn ào của người lấy bóng che hình.

Ông phải để ý đến cách “nuancer”, luyến láy qua từng tiểu tiết, khi nhỏ nhẹ, êm đềm,hay khi trổ giọng như giông bão để dứt ở cao điểm của ca khúc. Ông hát như một người đánh đàn, luôn để ý đến “nuances”, sự “biến sắc” của nhạc, biệt tài của ông là ở chỗ đó. Chẳng trách mà phần lớn người “mê” giọng hát ông đa số có trình độ hiểu biết âm nhạc, nhất là nhạc cổ điển Tây Phương. Ðặc biệt nữa, Anh Ngọc thường chọn những bài khó diễn tả vì đòi hỏi kỹ thuật rất cao. Ông không thích hát những bài dễ dãi, nghe rồi là quên.

Hãy nghe lại các ca khúc như “Trương Chi” của Văn Cao, “Nguyệt Cầm” của Cung Tiến, hay “Ngậm Ngùi” do Phạm Duy phổ thơ Huy Cận, “Nhớ Bạn” của Vũ Thành và “Tạ Từ” của Tô Vũ... Chúng ta sẽ giật mình vì tiếng hát Anh Ngọc chất chứa một niềm u uẩn, một nỗi cô đơn đến lạnh mình. Và ông diễn tả được ý nhạc ấy từ một ý thức về kỷ luật trong nghệ thuật. Kết cuộc là một khí tiết trượng phu trong cách hát. Không là nhân vật Kiều Phong trong truyện thì là ai đây?

Giọng ca Anh Ngọc độc đáo tới mức mà dù vì mến mộ vẫn không ai bắt chước được! Trong khi sau này rất nhiều người vì cũng cố bắt chước giọng Tuấn Ngọc, một giọng hát cũng hiếm quý của nền nhạc Việt. Tuy bắt chước không thể giống hẳn, nhưng đã “hao hao”... Người bắt chước cố nhiên phải yêu giọng mến người, nên Tuấn Ngọc cũng đừng buồn... là mình có quá nhiều âm bản!

Vào thời đại của Anh Ngọc, sự trình diễn trên sân khấu không rộng rãi như hiện tại, nhưng nhân dáng cao gầy, lịch lãm của ông đã là hình ảnh khó quên của khán giả thời đó.

Anh Ngọc là người có thể gợi nhớ hình ảnh của Hà Nội văn vật trong cách ông chọn lựa ca khúc và Sài Gòn văn minh qua cách ông trình bày những ca khúc ấy. Dáng dấp của ông và nghệ thuật của ông khiến chúng ta hiểu chữ “tài tử” theo đúng nghĩa tài hoa, có lẽ đang lạt phai dần trong trí nhớ chung...

Quỳnh Giao
thứ ba, ngày 6 tháng 6 năm 2006

* * *

Is it possible to have a good death?

Is it possible to have a good death?

Bianca Nogrady
(September 17, 2013)

*

We spend much of our lives fearing death, so the notion of a 'good death' seems a contradiction in terms. But is it possible to achieve a good death?

*

Talk to people about the kind of death people want to avoid and almost everyone has a story to share. It may be of a grandfather diminished and ridiculed by dementia until he is incontinent, incoherent, and bed-bound; or a young friend wracked with the agony of cancer that no amount of morphine can relieve.

If there is such a thing as a bad death, it stands to reason that a good death is also possible. But what makes a good death, and how can it be achieved?

It's a difficult concept to define, says palliative care physician Dr Christopher Gault.

'After 20 years, I have not the vaguest concept of what a good death is,' he says. 'The idea of a good death has connotations beyond being peaceful.'

In 1999, the authors of UK report The Future of Health and Care of Older People came up with a list of principles outlining a good death. They included knowing when death is coming and what to expect, the ability to retain control of what happened, to be afforded dignity and privacy, to have access to hospice care, and to have control over who is present and shares that final experience.

Retired US surgeon and author Dr Bernie Siegel believes that last principle to be especially important.

'When people say, "My brother died," I ask, "What time of day did he die, who was with him when he died?"' Siegel says. "If they say he died at two in the morning alone, I'd say that is not a good death. But if they say he died at two in the afternoon with the family sitting around him, I'd say he was okay... he has not failed anyone and he felt secure in that dying, that you all knew it was the right thing for him."

It's about choice

Another principle critical to a good death, according to the 1999 report, is to have control over pain relief and over other symptom control. This is not so much about having all symptoms taken care of but about having control over how much pain relief and other treatments are given.

This is important because, perhaps surprisingly, not everyone wants to be eased into death. Some, like Dave, choose to face it alert and awake.

After 18 months of suffering from various respiratory problems, Dave was diagnosed with an aggressive secondary tumour growing out of the mastoid bone behind the ear. The tumour was pressing on his brain stem, and it was inoperable.

According to his wife Angela, his attitude was, 'If this is what I have to do, I want to do it. I want to do it well, I want to do it properly, so I just have to get on with it.'

Dave died just eight weeks after the tumour was diagnosed. In his last week, he and his wife struggled at times with the medical staff because Dave was determined to be conscious and aware, which meant compromising his pain relief. The staff also struggled with having someone so obviously suffering physically, but who did not want that relief.

Then one morning, Dave's breathing had changed to a pattern that often heralds death, but he was still conscious.

'He opened his eyes, and I said to him, "Honey, can you see the light?"' Angela recalls.

Dave's answer was a simple nod, but due to the location of his tumour, this nod itself was an extraordinary thing. The tumour was pressing on the nerves that normally enable a nod, so previously the most Dave could manage was the faintest of head tilts. 'But this nod was the chin right forward on the chest and right back,' Angela says. 'It was an absolute definite nod. And I said to him, "Honey, you go into that light and you rest."'

And once again came a clear nod. A few moments later, Dave took his last breath. 'So he was absolutely conscious till the end, which was what he wanted, and how he responded meant he gave me a beautiful gift.'
 
An easy death

While Dave chose to limit the amount of symptom control he received at the end, most would define a good death as one in which there is little or no suffering.

Medicine has come a long way in managing suffering at the end of life, particularly thanks to the efforts of palliative care, but that doesn't mean death will be pain-free.

In his 20 or so years of experience, Gault has seen the full spectrum of death experiences and believes that the vast majority of patients do achieve what he would consider a 'peaceful' death.

'There will still be ups and downs; we can't remove every single symptom for every minute of every day – that's just not the way the world is,' he says. 'But I've seen it all the way through to the other spectrum, where we've not been able to do much good for any symptoms and it's all been a complete nightmare for everybody concerned.'

Ultimately, death is a lot like birth. Today, women are encouraged to make birth plans to help them achieved a good experience of birth, and death should be no different. If a good death is all about choice and control, then it relies on us as individuals to know what choices we would make, and to take steps to ensure those choices are respected as much as possible.

* * *

Principles of a good death

01) To know when death is coming, and to understand what can be expected
02) To be able to retain control of what happens
03) To be afforded dignity and privacy
04) To have control over pain relief and other symptom control
05) To have choice and control over where death occurs (at home or elsewhere)
06) To have access to information and expertise of whatever kind is necessary
07) To have access to any spiritual or emotional support required
08) To have access to hospice care in any location, not only in hospital
09) To have control over who is present and who shares the end
10) To be able to issue advance directives which ensure wishes are respected
11) To have time to say goodbye, and control over other aspects of timing
12) To be able to leave when it is time to go, and not to have life prolonged pointlessly

*





The seven stages of marriage

The seven stages of marriage


* 

Figures released last week by Britain's Office for National Statistics suggested that the "seven-year itch" exists. The dissolution rate among same-sex couples who entered into civil partnerships when they were established eight years ago has now reached 20 per cent, mirroring the general divorce rate.

But the seven-year itch is not the only marker in a long marriage. What about the other phases on the way from the initial honeymoon period to lasting contentment?

Here, we reveal the Seven Stages of Marriage...


*

1. Euphoria

What it is to be young and in love! The wedding was the best day of both of their lives. The bride looked radiant. The groom remembered to thank everyone in his speech. The champagne flowed, and when they went on honeymoon, they barely left their bedroom for the entire fortnight.

When they stagger exhausted off the plane, they move into their first marital home and tweet pictures of themselves standing on top of ladders with paintbrushes in their hands. They go to dinner with other smug married couples, and everyone agrees that although they're tremendously grown-up, they don't feel remotely old. They go clubbing all night and love the fact that they don't even have to think about picking someone up.

And they still have sex. Oh boy, do they have sex. She looks great in her barely visible Agent Provocateur knickers. His six-pack is still in shape. They're fecund and fertile and... uh-oh, is that a blue line on the pregnancy test?

2. Exhaustion

There's tired. There's shattered. And there's being a mother. She can't remember what a good night's sleep feels like. She's up breastfeeding at 3am, devoured by infant gums and seething with resentment, while her bone-idle husband snores like a fat, old hog and wakes up demanding breakfast.

His libido, meanwhile, has almost recovered from the grievous mistake of looking down just as the baby's head poked out. But all she cares about is the baby. He loves the baby, of course he does - but he'd also like his wife to pay him a bit of attention. Preferably while horizontal. But she can't. She's just too knackered.

So they settle into parenthood and all those years of creches and kindergartens, parents' evenings and Christmas pantos. Though she does occasional Pilates and he has the odd run, they're just not as trim as they used to be. They sit there on a Saturday night, watching another madwoman-packed Danish crime DVD and finishing off a bottle of shiraz. And then...

3. Enticement

She meets a man at the gym. And he's funny, and there's a glint in his eye as he flirts and flatters in a way her husband hasn't since before the kids - there are two of them now - were born. Meanwhile, hubby's getting to know the 24-year-old girl in marketing, who still has the fresh, dewy optimism of youth. Not to mention the firm, unsuckled breasts.

The seven-year itch, they used to call it, timing those years from the start of the marriage. But that was before couples moved in together long before the big day. So now that itch can strike before the last layer of wedding cake has grown stale. Except that it's not really an itch. It's more like a vivid, festering sore.

Suddenly they're plunged into that particular hell of furious arguments conducted in a whisper in the hope that the children won't hear. Accusations and counter-accusations, denials and rebuttals, lies and half-truths fly back and forth, while their love lies bleeding on the kitchen floor. From here, there are only two ways to go. And all too often one of them is...

4. Explosion

Lawyers have been called. Everyone talks about conciliation and mediation, but it soon turns into a savage, take-no-prisoners war fought with Weapons of Marital Destruction.

He sits there with his solicitor, whose hourly pay rate is only marginally lower than Wayne Rooney's, and is aghast to discover that his wife is even more of a scheming, manipulative b---- than he thought. She, meanwhile, is talking to her equally overpriced brief, who is telling her, in thrillingly cruel detail, just how to strip that b------ of a husband of every single penny he's got and to give him so little access to his children they won't even call him "Daddy" any more.

They end up in court and spend so much money that they have to sell the house they've been fighting over. At the end of it, the lawyers go off to buy more Porsches and Louboutins and two shattered, impoverished, embittered former spouses are left, amid the wreckage of their lives, wondering how it all went so horribly wrong. Unless, that is, they can change their minds and somehow stay together...

5. Endurance

The three key ingredients in any lasting marriage are kindness, forgiveness and a bloody-minded refusal to give up. Our couple hung on through the bad times and now they're reaping the rewards. Their jobs are going well. They're as cash-rich as they ever have been or (though they don't know this) ever will be. They bought a bigger house and it's finally gaining enough value to make the mortgage look just a little less scary.

Their kids are growing up and they're not entirely horrible. Every summer, the family piles into the Volvo 4x4 and heads off for a fortnight with friends who have children the same age. The grown-ups get pleasantly sozzled at lunch, knowing that the youngsters are taking care of themselves by the pool.

It turns out it's possible to have quite a bit of fun in one's forties. She's got herself into enviably trim shape. He's not yet entirely Clarkson-esque. Sex may not be quite as frequent as it was when they were young, but though they do say so themselves, they're now a lot better at it.

6. Entropy

There are few more dangerous times in a marriage than the aftermath of a silver wedding. In theory, this is the moment when the kids fly the nest, leaving their fifty- or sixty-something parents still young and prosperous enough to set off on a fun-packed odyssey of cruises, golf and cookery courses and safaris. The truth, however, is very different.

Those late middle-age years now see married couples coping with adult offspring who still depend on the bank of mum and dad, and either don't want or can't afford to leave home. Meanwhile, the couple's own aged parents stagger on and on, incontinent, gaga and burning up every penny of their estates on ruinously expensive care.

As the stresses mount, so does the marital tension. Still dreaming of better things, she's bored by her increasingly dull, lifeless, sexless husband. He's wondering whether there isn't just enough time for one last shot at a sports car and a young second wife.

7. Enlightenment

This is the way we all hoped it would be. He's bouncing a grandchild on his knee and stuffing it with Werther's Originals. She's in the kitchen making a lovely cake for tea. Outside, bees buzz between the lavender and the hollyhocks in the charming cottage garden.

After all the trials and tribulations of a married life, they have reached the mellow sunset of their years. Their grandchildren are so adorable, such fun to spoil... and such a pleasure to hand back to their parents at the end of the day. Life is quieter now and, yes, there are aches, pains, hip replacements and moments of forgetfulness. But, by and large, life is good. By staying together, they are better off, healthier and happier than they would have been apart. The passion might not burn as hotly as it did (though the embers have not entirely died out), but affection, companionship and mutual respect remain. Dylan Thomas was wrong. Gently is just the way to go into that good night.

* * *

Thursday, 3 October 2013

Đức Phật lịch sử & các vị Phật, Bồ-tát khác


ĐỨC PHẬT LỊCH SỬ VÀ CÁC VỊ PHẬT, BỒ-TÁT KHÁC

Sau nhiều năm đọc và tìm hiểu kinh sách và tài liệu Phật giáo, xin trình bày tóm tắt quan điểm riêng của cá nhân tôi như sau:

1) Tôi tin rằng trên trái đất nầy, từ khi được thành lập theo kiến thức địa chất và hệ thống vũ trụ, và từ khi loài người được hình thành theo kiến thức sinh vật học, và dựa theo quy trình tiến hóa văn minh và lịch sử của loài người, chỉ có một vị Chánh Đẳng Chánh Giác (Samma Sambuddho) duy nhất, đó là Ngài Cồ-đàm Thích-ca Mâu- ni (Gotama Sakya Muni). Ngài khai mở Đạo Phật, Tăng đoàn và cộng đồng đệ tử cư sĩ, còn được ghi lại trong các nguồn kinh điển Pali, Hán tạng, Tây Tạng (và một số kinh dạng Sanskrit) của nhiều truyền thống khác nhau tại nhiều nơi thuộc châu Á.

2) Kinh điển – của nhiều nguồn, nhiều truyền thống khác nhau – cũng có đề cập đến các vị Phật và Bồ-tát khác, nhưng cho đến nay, theo sự hiểu biết của riêng tôi, tôi vẫn chưa tin (xin nhấn mạnh chữ “chưa” ở đây) đó là những nhân vật lịch sử, hiện hữu thật sự trên trái đất nầy.

3) Tôi kính trọng tất cả mọi tông phái và truyền thống Phật giáo còn hiện diện ngày hôm nay, và kinh sách PG lưu lại từ nhiều nguồn gốc khác nhau, như là một di sản chung cho nhân loại. Tuy nhiên, đối với cá nhân tôi, những gì ghi lại về lời giảng của Đức Phật Thích-ca Mâu-ni, đại đa số là lưu trong hệ Nikaya Pali và hệ A-hàm Hán tạng, là quan trọng, cần thiết, và đầy đủ để chúng ta tìm hiểu và thực chứng, đem lại an vui ngay trong đời nầy và đời sau.

Kính,
Bình Anson,
29-09-2013

*

Wednesday, 2 October 2013

Satya Narayan Goenka (1924-2013)

Satya Narayan Goenka
(January 30, 1924 – September 29, 2013)

*

Source: http://archive.thebuddhadharma.com/issues/2003/spring/goenka_pure_attention.html


Pure Attention
(An interview with S.N. Goenka)

S.N. Goenka has been teaching vipassana for more than thirty years, but if you ask him if he’s a Buddhist, the answer is, “No.” Goenka talks with Buddhadharma about the technique of vipassana and his views on Buddhism and other religions.

Goenka: Yes. Buddha's original teaching in Pali and the technique of vipassana were maintained for five hundred years. Later on, both of them were lost in India. There are fifteen thousand pages of Buddha's words in Pali and about thirty thousand pages of commentary. But not a single page was left in India, so the technique was totally lost.

When I went to my teacher, who was Burmese, he told me, "I'm going to teach you a very ancient technique of your country called 'vipassana.'" I had never heard that word. Vipassana, what is that? I went home and looked through my Hindi dictionary—the word was not there. I looked in my Sanskrit dictionary and the word was not there. So even the word “vipassana” was lost from the country.

The previous buddhas, and all buddhas, become buddhas with the practice of vipassana. Because there is a big interval between one buddha and the next buddha, the technique gets lost. The word was there and it kept on flowing with the stream of language in different traditions. Yet the meaning was lost, so the technique was lost.

You refer to vipassana as a pure science. Why so?

For me, Buddha was a great scientist. He discovered something which was lost, which people had forgotten. In science, there is no blind faith, no blind belief. You experiment with things. If many people experiment and get the same result, they accept it. Moreover, Buddha kept on saying, "Buddha or no Buddha, the law of nature, dhamma, prevails always." The law remains the same. If you generate anger, you are bound to become miserable. If you generate peace, love and compassion, you are bound to have peace and harmony. This law was always there, before Buddha and after Buddha.

Could you explain the vipassana technique that you teach, because it seems that it's taught differently in various cultures and traditions?

Before I give an explanation of what I am teaching, one point should be clear: I am not here to condemn any technique or to compare or contrast whatever technique people teach in the name of vipassana. I teach only what I got from the tradition.

The whole technique is investigating reality at the experiential level, within oneself. In this technique, it is very important that people stay at a congenial place where they can meditate with the least amount of disturbance. If one is connected with outside objects, one cannot go to the depth of the mind.

Continuity of practice is also very important. Today we ask people to stay a minimum of ten days in a place where they can receive guidance from an experienced person; previously students were required to spend six weeks learning this technique.

Everyone has to take five precepts: don't kill, don't steal, don't have any sexual activities, don't speak lies or harsh words, and don't take any kind of intoxicants. The precepts are not a rite or a ritual; they are part of the technique. The Buddha realized—and a good vipassana meditator also realizes—that when you break any of these precepts you do so only after generating an impurity in the mind. These impurities are like high waves that prevent you from going to the depth of the mind.

After taking the precepts you start to train your mind in concentration. Buddha talked about vikkhitta-citta, scattered mind, and sankhitta-citta, one-pointed concentrated mind. He wants us to work with one-pointed concentrated mind, and in order to get the mind concentrated we need to focus on a small area. He was clear that the first general area must be the nasal gate. But the nasal gate has many areas: the front part of the nose, the area between the nose and upper lip, and so on. It was made very clear by commentators later on that the first focus of attention must be on the middle part above the upper lip (uttara-otthassa-vemajjappadese) or at the tip of the nose (nasikagge). Attention must be on this small area. If the attention is scattered, then it is vikkhitta; it is not sankhitta. It must be one-pointed concentration.

The Buddha taught that one should focus on the awareness of respiration in this small area. There are many objects that can help to concentrate the mind, but the idea here is not merely concentration. Concentration is necessary for all the steps that we take on the path, but concentration is not the end; it is just an aid to start. The ultimate aim is to purify the totality of the mind.

By focusing attention on respiration, the mind becomes so sharp, so sensitive, that penetratingly, piercingly, it can feel sensations in the middle part above the upper lip, and then eventually sensations throughout the body. For three days one has to work on this small area with only the breath. The moment you start adding something to it there is a danger that the mind will get diverted to a particular verbalization or visualization or imagination. These things might help to get the mind concentrated, but you lose touch with the reality pertaining to your own mind-matter phenomenon because you are not working with the truth—and Buddha wanted us to be with the truth.

No breathing exercise is required. We simply work with the pure breath, mere breath—as it comes in, as it goes out. If it is deep, it is deep; if it is shallow, it is shallow. One explores the truth pertaining to the mind-matter phenomenon through breath. One must accept the truth as it is, not try to create a truth.

Why is meditating on the breath associated with truth?

In order to use an object other than what we have, we have to create it. For instance, with an image, we have to visualize the image and work on it. But from the time you have taken birth to the time you pass away, day and night, the breath is there. Breath is both conscious and unconscious, voluntary and involuntary. Thus it is a function that can act as a bridge, connecting us from the known field to the unknown field, and to the truth about ourselves. If you work with bare breath without any kind of imposition, without any kind of creation, you find within three days the mind becomes so sharp that it starts feeling sensations in the area just above the upper lip.

At what point can one expand the focus of meditation beyond this small area?

On the fourth day of the ten-day course, you start working from the top of the head to the tips of the toes, the whole body. Initially you may not feel sensations everywhere, because the mind is still not as sharp as it should be. Or you may only get very gross sensations like pain, pressure, heaviness and so forth.

It is important to move through the body in order and not run from one part of the body to another part of the body. If at first there's no sensation, you just calmly keep the mind there for a minute and you will feel a sensation. If you don't get a sensation, it doesn't matter. You don't feel defeated; you move on. If you keep on working patiently and persistently, you are bound to feel sensations everywhere, in every part of the body.
What happens at this stage, when you begin to feel these sensations throughout your body?

Initially you may not feel very subtle sensations. You may get only gross sensations, solidified sensations. But if you keep on working and make no imposition of any kind on the natural truth, the law of nature is such that the mind becomes sharper, more sensitive, and the solidity gets dissolved. After that, you begin to feel very subtle vibrations throughout the body. So you experience the entire world, within the framework of your body, as vibrations. There is no solidity; that is the reality the Buddha wants you to experience.

There are two types of truth: apparent truth and ultimate truth. At the apparent level, it looks like there is solidity in the body. Also, within the mind it feels as though the mental contents are very solid—there are big emotions which become solidified and very intense. But as you keep observing the sensation in the body, you find the solidity gets divided, dissected, dissolved. The ultimate truth of matter is that it is mere vibration. The ultimate truth of mind and mental contents is that they are also mere vibration. All mind and matter are mere vibration.

The Buddha very clearly said that you feel reality arising and passing away. You may be experiencing a very solidified pain or pressure. It has arisen and it seems to stay for some time, but sooner or later, it passes away. It is not eternal; it is not going to stay forever. As it arises, so it passes away.

This means that when one feels a period where the gross sensation seems to stay, actually there is no such period. A vibration is there—arising and passing, arising and passing. Within that, there are very important stages of the technique. The first stage is uppadavaya—arising separately, passing separately. The second stage is bhanga, or dissolving. As it arises, so it passes away. It doesn't stay. It's arising and passing, arising and passing.

This makes you understand the entire mind-matter phenomenon and how it works. Everywhere there is arising and passing, arising and passing, arising and passing. You come to the eye sense door, or ear sense door, or nose sense door, or tongue sense door, or body sense door, or mind sense door—it is all mere vibration. Any outside object which comes in contact with any of the sense doors is also vibration. The sense organ is vibration; the sense object is vibration. It is vibration coming in contact with vibration, and it generates nothing but vibration.

How does experiencing the world as vibrations address the fundamental root of suffering?

The First Noble Truth says that you must go to the depth of the interaction of mind and matter. The Second Noble Truth says that you must see what is the cause of your misery, which is that you are reacting to the contact. Because of contact with sensation you start generating craving and aversion. If you like the sensation, you start craving for more and if you dislike the sensation you start generating aversion.

Buddha's technique takes us to the depth of the mind, where one starts reacting to sensations. When one has reached that depth, training the mind becomes easy. Don't react. Sensations are bound to be there. Contact is bound to be there, so long as you are alive. So when the contact is there and sensation is there, just observe. Observe objectively, without identifying yourself with this sensation, and without identifying yourself with the body or the mind, or the combination of the two. Just observe. It arises and sooner or later it passes away.

This is impermanence, which is not a philosophy of Buddha. It is the law of the universe. The training enables us to experience that. An ordinary mind, a scattered mind, cannot feel the very subtle oscillations of arising and passing. The training of the mind is very important for this purpose.

In the first ten-day vipassana course one may not be able to feel many kinds of sensations. But sooner or later, one gets to the stage where one can feel the subtler sensations. When one is aware of subtler sensation, mind is calm; one just observes the sensations.

Whatever defilement you generate in your mind disturbs the mind. The peace gets disturbed. Buddha's teaching about the precepts is very clear. You can't kill someone without generating hatred, ill will or anger. In vipassana, one understands that as soon as you generate any negativity, you are the first victim of that negativity. One becomes so miserable—there is a burning sensation, palpitation increases, tension builds up. One is creating misery for oneself and nobody wants to do that.

The teaching about precepts, about not performing unwholesome actions as a human being living in a society, existed before Buddha. Buddha's contribution was to teach us to work with the body sensations, and to understand that we are reacting to body sensations. If we forget body sensations, we are straying from Buddha's teaching.

I gather from reading some of your talks that you don't believe in using the words "Buddhism" or "Buddhist." Why?

When people ask me, "How many people have you converted to Buddhism?" I respond, "Not a single one. I'm not converted myself." They say, "Don't you teach Buddhism? Aren't you a Buddhist?" I say, "No, I don't teach Buddhism. I'm not a Buddhist." In Myanmar [Burma], my motherland, the monks were very annoyed by this in the beginning. They said, "This fellow has learned from us and now he wants to teach something of his own. He's not a Buddhist. He's so ungrateful." They were really shaken.

Fortunately, the former president came to a course in India and he found that everything I teach is according to Buddha's teaching. He was so satisfied and got such a good result from the practice that there were tears coming out of his eyes. When he returned, he told the cabinet, "People are speaking out against Goenka, but what he is teaching is the Buddha's pure teaching."

The Burmese government invited me to discuss with the leading monks the reason why I don't use the word "Buddhism." I told them that the words “Buddhism” and “Buddhist” do not exist in Pali. In the entire words of Buddha and in the commentaries, the word boddh—the equivalent of “Buddhist”—is missing. Buddha taught only dhamma. Dhamma means the law of nature, truth. Those who follow that are called dhammiko. If Buddha never made anybody a Buddhist, who am I to make someone a Buddhist? If Buddha didn't teach Buddhism, who am I to teach Buddhism? Buddha taught dhamma; I am teaching dhamma. Buddha made people dhammiko; I am making people dhammiko.

For the first two days, they said, "No, we can't believe that. Let us investigate. There must be a word for Buddhism." After two days, they said, "No, there is no such word; you are correct."

You say that people can practice vipassana regardless of whether they are Catholic or Muslim or Buddhist. But can religion in fact be an obstacle to cultivating this practice?

Some people have great attachment to their belief, and if I say, "First break your belief and then come to me," who will come to me? Nobody will come to me. Therefore, I say, “Keep your belief and work.” As they work, they realize, "This is truth and our belief is far away from the truth." Then automatically they come out of it. They may not condemn that belief, and I don't want anyone to condemn anything, as I'm not condemning anything. But the truth is there, which becomes so clear: “This is the truth.” So the problem gets solved.

The truth is the same for everyone, whether one is a Catholic or a Protestant or a Hindu or a Muslim. It makes no difference. Truth is truth.

Is organized religion compatible with this truth you are talking about?

In the beginning, children might have difficulty walking on their own so they hold on to something to help them walk. But when they're able to walk on their own they throw those things away. All those outer shells [of religion] are necessary for people, because they can't walk without them. But, as they get strength in dhamma, they throw them away. I don't say, "Throw them away." They throw them away on their own. These things are compatible in the beginning, in kindergarten, when they are infants. But after that, they are not.

I imagine some people would react strongly to being told their religion is like kindergarten.

That is why I can't go around shouting that your religion is kindergarten. I don’t shout like that. I don't say, “Accept this because I say so.” As one works, one will see, "Oh, this was helpful to me, but now it is not necessary." A child sucks milk, and uses a soother. Let him suck when he is a child, but not throughout life.

What is Buddhism, then, in your view?

Dhamma, the way of life, the law of nature, is universal. The nature of fire is to burn. This is the dhamma; this is the nature of fire. Can you say this is Buddhist dhamma or Christian dhamma? Dhamma is nature. If fire does not burn, then it is something else. Similarly, the nature of any negativity you generate in your mind is to burn, to make you miserable. It makes everybody miserable. If you generate love, compassion, good will, with a pure mind, you will have peace and harmony. Everyone will have the same thing. This is dhamma.

The law of nature is available to everyone. The sun does not shine and give light only to this person and not to the other. When the wind blows, it doesn't blow only for this person and not for the other person. Dhamma is universal.

I am not here to condemn any tradition, certainly not any Buddhist tradition. People who have not gone to the depth to realize the universal law of nature at the experiential level can at least work at the surface level and gain some benefit.

When I say this, people are offended. They hear me saying, "You are at the surface level, and Goenka is at the depth." It not just Goenka who is at the depth; if you practice, you will also find it. I got so much benefit from a mantra technique that I learned. I don't condemn that. How could I condemn it? It gave me so much benefit and it gives benefit to so many people. But I say there are further steps. Why not take further steps? Life is there for us to progress. Don't accept it because Goenka says so or the Buddha said so or the scriptures said so. Practice it, find it, and you will accept it.

If religion is, as you say, merely a soother or a pacifier, is it not then an obstacle to practicing the dharma?

It can become an obstacle. Every religion worth the name has the same inner essence. Not only Buddha's, every religion. Every religion says, live a moral life with a disciplined mind, with a pure mind, full of love, compassion, goodwill, tolerance. This is the quintessence of every religion.

But the outer shells of religion differ from one to the other. The outer shell is the rite, ritual, ceremony or celebration, and a philosophical belief that differs from one to the other. So long as people have their own rites and rituals but give importance to the inner essence, it won't be harmful. But as soon as they forget the inner essence, and give all importance to the outer shell and get attached, they become fundamentalists or even terrorists: "Accept my religion or I will kill you. The whole world will be liberated only when everyone converts to my religion." Giving importance only to the outer shell and having tremendous attachment towards it, forgetting all about the inner essence, is so very dangerous.

Are there any ceremonies or rites in your community?

What community? For those who meditate, the only rite or ritual is that they meditate and observe what is happening inside. There is no other rite or ritual.

How would you define an enlightened person?

Such a person must have understood the truth at the experiential level. They must have been liberated from all impurities, not just on the surface but in the totality of the mind. Then, by nature, they will be full of love, compassion and goodwill. We can say that such a person is enlightened.

Enlightenment is a progression. You start with some enlightenment and eventually you become fully enlightened. As much as one is enlightened, one is a good person—good for oneself, good for others.

Do you see any need for monastic training?

Certainly, because monastic people have the opportunity to learn more deeply about the dhamma. They feel that human life is very precious and want to take maximum advantage of it. As householders, they would have multifaceted responsibilities and wouldn't have enough time. So, they leave the householder's life and live as a monk or a nun.

If someone decides to live as a monk or a nun, and does not get proper training on how to live as a renunciate, there will be problems. The Buddha wanted them to have proper training. He didn't take anybody and everybody who came and asked to take robes. He would ask his chief disciples first to examine a person. Many times, he would say, "You stay with our sangha for three months and then we will decide whether to take you or not." Other times he would say, "Get permission from your parents about becoming a monk. Otherwise, I won't take you."

One should be really fit to be a monk or nun and not just do it out of emotion. And even after one has become a monk or a nun, one has to work continuously and more seriously than a householder. Training is very important for those who leave the householder's life.

The ten-day course is like monastic life. Although participants do not shave their heads or take robes, they live monastically. There are no charges for food or anything else. Like monks or nuns, the students go in line and get their food. Whatever food is given, they eat. If they were to pay fees, then they could say, "I paid fifty dollars for this? This is too spicy, this is too oily." Then it isn’t a monk's life. In a monk's life, whatever comes in the begging bowl, you take it. During the ten days, participants learn how to live like a monk or a nun.

You have trained over seven hundred assistant teachers. As I understand it, they support the workshops by organizing them. But the actual teachings are presented by you on videotape or audio cassette. Why don't the assistant teachers themselves present the teachings?

The whole idea is that people should get the real message of dhamma. And it must be uniform. If one message comes from one teacher and another comes from another teacher, there are differences and the students will become confused. People listen to the lecture on video and the instructions on audio, and if they don't understand something, the assistant teacher is there to explain.

Is there anything else you would like to add?

One thing that is very important, according to the words of Buddha in the Dhamma na vanim care is, "Don't make dhamma a business. Don't make it a livelihood." The moment you make it a business commodity, it loses all its efficacy, all its purity. If you want to earn money, why don't you do another business? There are so many businesses you could engage in. Why make dhamma a business?

That is why the tradition is very careful. So long as one is a monk or a nun, there is no question of making money. Their basic requirements are being fulfilled. But the householder has so many responsibilities and if they teach and they have no money, they will start to ask for money. So we are very careful. Once we find that a person in all other respects is fit to be made an assistant teacher, we also inquire whether this person has a good independent means of livelihood or not. If he or she has means of livelihood, then we will train this person to be an assistant teacher, and later a senior assistant teacher or full teacher. That is why we do not charge for the teachings. The whole tradition never charges for anything. The moment you start charging, it is spoiled.

You may say, "I charge just for running the course." No! Let people give voluntarily for the course. If people want to learn this technique, if people want this technique to spread for so many miserable people, they will give a donation. If they are not satisfied with the teachings, they will not give a donation. If people are not benefiting from the teachings, don’t teach. You are not getting any benefit by teaching. The people must want the teachings, and when they demand the teachings, there will be people who will support them.

It must be all voluntary donation. No one should even ask. And only a very few should know what is donated. Otherwise, there will be competition. "Oh, he has given $100 dollars; I must give $101." That madness will be there. Give whatever you can, according to your capacity, according to your volition.

I'm told that your wife is almost always by your side during speaking engagements and interviews, as she is today. How long have you and your wife been married?

Last year, we celebrated our sixtieth wedding anniversary. And we are so happy. So long as we are alive, more and more happiness will come. It is a lifetime connection, a lifetime relation. It is not marrying today, and then tomorrow I will think about marrying someone else. That is not dhamma.

Thank you very much.

Be happy.

* * *

How S.N. Goenka Changed My Life—And the Lives of Millions More

by Sharon Salzberg, Oct 2, 2013


*

S.N. Goenka, who died on Saturday, embodied the teachings of the Buddha, yet insisted on a completely inclusive approach. We could use a man like him right now, writes Sharon Salzberg.

*

S.N. Goenka, who died September 29, was my very first meditation teacher. I went to India in 1970, when only 18, specifically to study meditation. Goenka-ji had been living in Burma, raising a family and building a successful business, and for many years also deepening his meditation practice. Shortly before I arrived in India, he himself arrived in India in order to visit his mother, who had been ill. Our paths converged in Bodhgaya, the town that surrounds the tree the Buddha is said to have been sitting under when he became enlightened.

I was moved to travel there by an Asian philosophy course I had taken that laid out two pillars of the Buddha’s teaching: first, an unashamed, unafraid acknowledgment of the suffering in life; and second, a conviction that we can do something about our unhappiness. Like many, I had already suffered mightily even by the age of 18—my parents divorced when I was 4, my mother died when I was 9, my father had a severe mental illness—and, like many, I viewed my pain as shameful and isolating, rather than as a source of compassion and connection to others. Not a single person I knew openly admitted that suffering was a part of life, but apparently the Buddha had had no such compunctions.

And there was the revolutionary idea that we can affect our pain—not the pain of circumstance, which might always occur—but we can transform the ways we relate to our own and others’ difficulty to transform our lives. The breathtaking part of the Buddha’s vision was that no one was left out of this possibility—you didn’t have to be a special person or lucky person or have really great parents who didn’t die young or drink too much or struggle with terrible demons. You just had to find the tools (also known as meditation) to change the habits of your mind, and apply them. I left for India the first chance I got.

I met Goenka-ji in January 1971, when I entered a 10-day intensive meditation retreat he guided. I hadn’t meditated before for one single second. Goenka-ji himself fascinated me. He seemed so … whole. It didn’t look like he was shaped by the expectations of others. He talked freely about pain and suffering, yet seemed so happy. He posited a world where we grow closer to one another through our shared vulnerability to change and loss. He so much embodied the ancient teachings of the Buddha, yet insisted on a completely inclusive, secular, contemporary approach. The first night of the retreat he said, “The Buddha did not teach Buddhism, he taught a way of life.”

Goenka-ji was a jolly-looking man with a sonorous voice and fluent but somewhat simplistic English (“Clean up your dirty minds,” was one of his sayings, pointing to the incredibly nuanced purification process that accompanies meditation). He was kind of ordinary yet not ordinary at all. A friend said to me, “It’s like you can see the compassion shining out of his skin.” I had never experienced anyone like him.

Though I went on to study with many other teachers and explore several methods of meditation, that first 10-day retreat remains the singular turning point of my life—I’ve never turned back.

Now, more than 40 years later, we live in a world where the United States government has shut down, where we have incredible ways to communicate with one another yet so rarely truly communicate, where the earth itself is nearly overcome by our greed, hatred, and delusion. I think of those timeless truths Goenka-ji spent his life counseling. We have the potential to be whole, without an endless need to acquire more and more. We can acknowledge pain and suffering and still be happy, because we learn to hold life with compassion instead of bitterness. We are all vulnerable and can live as “we” rather than “us and them.” We can participate in spiritual teachings without being insular and separate. We can learn to clean up our dirty minds, so to speak, and not be driven by what we’re simply used to.

Today an estimated 1 million Americans learn meditation each year. There are many styles and lineages represented in that number, but Goenka-ji’s role in that statistic is extraordinary, both through his direct instruction and through the work of those whom he influenced. Even now that he has died, in this very shaky time where we need both inner strength and one another, I would bet that his influence will grow and grow.

* * *

Sunday, 15 September 2013

Chỉ và Quán

Chỉ và Quán

*

Gắn Liền Cột Chặt (AN 4.170)
(HT Thích Minh Châu dịch)

1. Một thời, Tôn giả Ananda sống ở Kosàmbi, tại khu vườn Ghosita. Tại đấy, Tôn giả Ananda gọi các Tỷ-kheo:

-- Thưa các Hiền giả Tỷ-kheo.

-- Thưa vâng, Hiền giả.

Các tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả. Tôn giả Ananda nói như sau:

- Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào tuyên bố trước mặt tôi rằng, đã chứng được quả A-la-hán, tất cả vị ấy được đầy đủ bốn chi phần này, hoặc là một trong bốn chi phần này. Thế nào là bốn?

2. Ở đây, này chư Hiền, Tỷ-kheo tu tập quán, có chỉ đi trước; do vị ấy tu tập quán có chỉ đi trước, con đường được sanh khởi. Vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn, các kiết sử được đoạn tận, các tùy miên được chấm dứt.

3. Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo tu tập chỉ, có quán đi trước. Do vị ấy tu tập chỉ có quán đi trước, con đường được sanh khởi. Vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn, các kiết sử được đoạn tận, các tùy miên được chấm dứt.

4. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo tu tập cả hai chỉ quán gắn liền với nhau. Do vị ấy tu tập cả hai chỉ quán gắn liền với nhau, con đường được sanh khởi. Vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn, các kiết sử được đoạn tận, các tùy miên được chấm dứt.

5. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo với các dao động đối với các pháp được hoàn toàn dứt sạch. Này các Hiền giả, đây là thời khi tâm của vị ấy an trú, an tọa, nhất tâm, định tĩnh. Với vị ấy, con đường sanh khởi [*]. Vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn, các kiết sử được đoạn tận, các tùy miên được chấm dứt.

Này chư Hiền, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào tuyên bố trước mặt tôi rằng, đã chứng được quả A-la-hán, tất cả vị ấy được đầy đủ bốn chi phần này, hoặc là một trong bốn chi phần này.

-------------------
Đọc thêm: Tu tập tâm: Chỉ & Quán, http://budsas.blogspot.com.au/2016/06/tu-tap-tam-chi-va-quan_23.html

* * *

Yuganaddha Sutta: In Tandem (AN 4.170)
(translated by Bhikkhu Thanissaro)

On one occasion Ven. Ananda was staying in Kosambi, at Ghosita's monastery. There he addressed the monks, "Friends!"

"Yes, friend," the monks responded.

Ven. Ananda said: "Friends, whoever — monk or nun — declares the attainment of arahantship in my presence, they all do it by means of one or another of four paths. Which four?

"There is the case where a monk has developed insight preceded by tranquillity. As he develops insight preceded by tranquillity, the path is born. He follows that path, develops it, pursues it. As he follows the path, developing it & pursuing it — his fetters are abandoned, his obsessions destroyed.

"Then there is the case where a monk has developed tranquillity preceded by insight. As he develops tranquillity preceded by insight, the path is born. He follows that path, develops it, pursues it. As he follows the path, developing it & pursuing it — his fetters are abandoned, his obsessions destroyed.

"Then there is the case where a monk has developed tranquillity in tandem with insight. As he develops tranquillity in tandem with insight, the path is born. He follows that path, develops it, pursues it. As he follows the path, developing it & pursuing it — his fetters are abandoned, his obsessions destroyed.

"Then there is the case where a monk's mind has its restlessness concerning the Dhamma [Comm: the corruptions of insight] well under control. There comes a time when his mind grows steady inwardly, settles down, and becomes unified & concentrated. In him the path is born. He follows that path, develops it, pursues it. As he follows the path, developing it & pursuing it — his fetters are abandoned, his obsessions destroyed.

"Whoever — monk or nun — declares the attainment of arahantship in my presence, they all do it by means of one or another of these four paths."

* * *
Ghi chú:
[*]  Bản dịch tiếng Anh của Tỳ-khưu Bodhi:

Again, a bhikkhu’s mind is seized by restlessness about Dhamma. But there comes an occasion when his mind becomes internally steady, composed, unified, and concentrated. Then the path is generated in him. He pursues this path, develops it, and cultivates it. As he is pursuing, developing, cultivating this path, the fetters are abandoned and the underlying tendencies are uprooted.

Tôi xin tạm dịch:

Lại nữa, tâm vị Tỳ-khưu bị trói chặt bởi dao động về Pháp. Nhưng đến một lúc nội tâm vị ấy trở nên vững vàng, hội tụ, điềm tĩnh, hợp nhất và tập trung. Lúc ấy, bên trong vị ấy sinh khởi con đường. Vị ấy đi theo, phát triển, tu dưỡng con đường ấy, các kiết sử được đoạn tận và các tùy miên được trừ diệt.

-- Theo Tỳ-khưu Bodhi, ở đây có nghĩa là vị Tỳ-khưu suy ngẫm, quán chiếu thâm sâu về Pháp, có một sự bức xúc mãnh liệt, rồi cuối cùng khi có đầy đủ duyên lành hỗ trợ, tâm vị ấy trở nên định tĩnh, trầm lắng, và tuệ quán về con đường được sinh khởi.

(02-08-2015)
-ooOoo-



Saturday, 14 September 2013

Buddhist Ceremonial Release of Captive Birds May Harm Wildlife

Buddhist Ceremonial Release of Captive Birds May Harm Wildlife
by Rachel Nuwer
Scientific American, August 01, 2012
http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=buddhist-ceremonial-release-captive-birds-may-harm-wildlife

* 

A young Vietnamese woman’s husband fell ill. Desperate for a cure, she later recounted, she visited the local Buddhist temple. A monk there instructed her to “release 40 birds, one for every year of your husband’s life.” So she did, purchasing and releasing 40 birds at the temple grounds. The woman soon rejoiced; her husband made a full recovery.

This is a common story in Asia, where “merit releases” of captive wild animals are performed in Buddhist rituals. But the practice raises concern amongst the conservation community for its potential to impact threatened species. Before a bird can be freed, it has to be captured—often just after having been released by someone else. The result is the denuding of wild populations and a vast recycling of mistreated animals, most of which are likely die on one of their ersatz flights to freedom. As if that were not bad enough, the dead, disease-ridden animals are then sold in food markets.

“We were staggered by the number of birds moving through this trade,” says Martin Gilbert, a veterinarian at the Wildlife Conservation Society who recently co-authored a study in Biological Conservation on merit releases. “It’s a very good rational and understandable thing to do, to let captive animals go free,” he says. “But in certain situations, it creates a trade purely for demand for animals in cages.”

Gilbert and his colleagues monitored daily sales of merit release birds in Phnom Penh, Cambodia, over a period of 13 months. From their findings, they estimated nearly 700,000 animals pass through the local trade annually. They recorded a total of 57 bird species in the cages, including globally near-threatened Asian golden weavers and vulnerable yellow-breasted buntings.

“This paper highlights the potentially huge impact merit releases have on a few birds that are easily caught and are already of conservation concern,” says John Pilgrim, a conservation consultant who specializes in Southeast Asia and Melanesia and who was not involved in the study.

Gilbert says he knows of only one other study, conducted in Hong Kong, which attempted to estimate merit release figures. The numbers were comparable, reporting that Hong Kong Buddhist temples released up to 580,000 birds per year.

“It’s pretty scary that this [new] paper estimates just a dozen families in two small markets sold more than 630,000 birds per year,” Pilgrim says.

Conservationists do not know how the merit release market figures into Asia’s overall wildlife trade, which also exploits wild birds for pets, food, passerine fights and song contests. Globally, trade in wild birds impacts about 400 species that are listed on the International Union for Conservation of Nature’s Red List, or one third of all threatened bird species. No one know how many birds succumb each year to the wildlife trade since much of the trafficking is illegal, but within Southeast Asia alone, it is likely “in the order of tens of millions,” says Kelly Edmunds, a researcher at the University of East Anglia in England who investigates the emerging infectious diseases amongst bird sellers in Asia and was not involved in the study.

Buddhists free captive animals in order to accumulate health and longevity merits for themselves and loved ones. The exact origins of the practice are unclear, though it was mentioned in fifth-century Chinese Buddhist texts that instructed followers to “practice the act of releasing animals due to the mind of compassion.”

Today that practice extends to birds, turtles, fish, crabs and even ants. A 1999 study in Taipei found that 29.5 percent of 1,000 randomly interviewed people had released prayer animals at some point in their life.

As hopeful as the flight of a bird from a cage may look, few of the creatures escape to a better life. After buyers free them, hunters often wait nearby to recapture the fatigued, disoriented animals. No sure mortality estimates exist for the practice, but a report (pdf) issued by the wildlife trade–monitoring organization TRAFFIC estimates that 30 to 55 percent of all birds that enter the wildlife trade do not survive. The Institute of Supervising Animal Epidemic Control of Guangzhou in China claims that 90 percent or more of the birds used in merit releases die, according to an article in the journal Contemporary Buddhism.

“There are cages rammed in with hundreds of birds of different species,” Edmunds says. “Cages are often stacked on top of one another, so feces and feather dust pass down onto the animals below,” she describes. The birds become stressed, increasing their susceptibility to disease, which is a concern for both animals and humans.

Gilbert and his colleagues tested the Cambodian birds for pathogens and found that more than 10 percent carried bird flu. Buyers come into close contact with the birds they release, and the traders sell deceased birds to roadside diners at the end of the day, which introduces the potential for disease transmission. “I was really puzzled when I first saw people kissing the birds when they released them,” says Philippe Buchy, a medical virologist at the Pasteur Institute of Cambodia in Phnom Penh who was not involved in the study. “I thought, what would happen if one of these little birds was infected with the H5N1 virus?”

In a recent study, Buchy showed that Eurasian tree sparrows, a species commonly used in merit releases, can harbor H5N1 and transmit it to other birds. He also found viral particles on the sparrows’ feathers, meaning infected merit release birds could pass the disease on to susceptible people. “As a microbiologist, I will always say that whatever wild animal it is, humans should not go into contact with it,” Buchy says.

Still, banning merit releases outright is likely not the solution. “Who are we to say these practices are wrong?” Edmunds says. “But I think there is scope to improve the conditions under which these practices take place,” she adds.

Gilbert imagines programs forged between researchers and Buddhist communities in which declining native species are captive-bred and then released by practitioners. The Society for Conservation Biology and Buddhist communities are already exploring initial ways of doing this.

“I think the next logical step is work out a method that allows releases to be done in a way that is true to the original spirit of the practice,” he says.

* * *

Saturday, 7 September 2013

Từ điển trực tuyến (Online Dictionaries)


Từ điển trực tuyến (Online Dictionaries)

Từ điển Hán-Việt Trích dẫn
http://www.vietnamtudien.org/hanviet/index.php

Từ điển Pali-Anh (PaliText Society)
http://dsal.uchicago.edu/dictionaries/pali/

Tự điển Hán-Việt Thiều Chửu
http://nguyendu.com.free.fr/langues/hanviet.htm

Tra Từ: Từ điển Đa ngôn ngữ (Việt, Anh, Pháp, Nhật, Trung, Hàn)
http://tratu.soha.vn/

Từ điển Đa ngôn ngữ (Việt, Anh, Pháp, Đức, Na Uy)
http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/

Vdict.com - Từ điển Đa ngôn ngữ (Việt, Anh, Pháp, Trung)
http://vdict.com

Buddhism Dictionary
http://www.buddhismdictionary.org/

Buddhist Dictionary – Nyanatiloka Mahathera
http://budsas.110mb.com/ebud/bud-dict/dic_idx.htm

English Dictionary
http://dictionary.reference.com/

Buddhist Dictionary of Pali Proper Names (Malalasekera)
http://www.palikanon.com/english/pali_names/dic_idx.html

Từ điển Làng Mai (2012)
http://langmai.org/tang-kinh-cac/tu-dien-lang-mai

Từ điển Làng Mai (2012) – Site 2
http://tudienlangmai.blogspot.com.au/

Việt Nam Tự Điển (Khai Trí Tiến Đức)
http://www.vietnamtudien.org/vntd-kttd/index.html

* * *